Showing posts with label SONA. Show all posts
Showing posts with label SONA. Show all posts
Monday, July 25, 2016

President Duterte's 2016 SONA (State of the Nation Address)

Here is a transcript of the SONA, as delivered:



Kindly sit down. Thank you.

Allow me a little bit of informality at the outset. You would realize that the three guys in the elevated portion of Congress are from Mindanao. So, wala talaga kaming masabi.

Senate President Aquilino Pimentel III, members of the Senate, Speaker Pantaleon Alvarez and the members of the House of Representatives, Vice President Maria Leonor Robredo, President Fidel V. Ramos, President Joseph Estrada, President Arroyo, Chief Justice Maria Lourdes Sereno, and justices of Supreme Court, His Excellency Papal Nuncio and members of the diplomatic corps.

We cannot... Well, of course, I have also to greet the Executive Secretary Salvador Medialdea, the members of the Cabinet, fellow workers in government, my countrymen.

We cannot move forward if we allow the past to pull us back. Finger-pointing is not the way. That is why I will not waste precious time dwelling on the sins of the past or blaming those who are perceived to be responsible for the mess that we are in and suffering from.

Except maybe extract a lesson or two from its errors we will not tarry because it is the present that we are concerned with and the future that we should be prepared for.

Lest I be misunderstood, let me say clearly, that those who betrayed the people’s trust shall not go unpunished and they will have their day in Court. And if the evidence warrants, they will have their day of reckoning too.

When I decided to seek the presidency of this Republic, I knew what the ills of our country were; I knew their causes; and I was briefed on those who caused the causes.

I heard the people on the streets complain that justice had become illusory; that equity and fairness and speedy disposition of cases had deteriorated into hollow concepts fit only for masteral dissertations. It was, and still is, very sad indeed.

As a former prosecutor, I know there always --- ways of knowing how fast or how slow cases go. What I did was to look into the number of postponements and the time difference between each postponement and the next setting. It was simple as that. I will appreciate deeply if we all in government attend to this urgent need.

I was determined then as I am now determined and better positioned, to wage war against those who make a mockery of our laws including those who make life for us all miserable.

I wish to assure everyone though that vindictiveness is not in my system. Just like you and I, all, equal treatment and equal protection are what I ask for our people.

But we must have the courage to fight for what we believe in, undeterred by the fear of failing or losing. Indeed, courage knows no limits, cowardice does.

At this point, there are concerns few I wish to convey to all to the end that as I perorate on facts, figures, plans, programs, and solutions, these concerns will not dissipate or get lost along our way.

Thus to our religious bishops, leaders, priests, pastors, preachers, imams let me assure you that while I am a stickler for the principle of separation between church and state, I believe quite strongly that there should never be a separation between God and State.

During my inauguration last 30 [June] 2016, I said that the fight against criminality and illegal drugs and corruption will be relentless and sustained. I reiterate that commitment today. And that is why I call on the Philippine National Police, the barangay chairmen, the Mayors, and Governors and all those occupying seats of power and authority, not to lower their guard. There will be no let-up in this campaign. Double your efforts. Triple them, if need be. We will not stop until the last drug lord, the last financier, and the last pusher have surrendered or put behind bars or below the ground, if they so wish.

To our police officers and other officials, do your job and you will have the unwavering support of the Office of the President. I will be with you all the way. Abuse your authority, and there will be a hell to pay, for you will have become worse than criminality itself.

I order the National Police Commission (NAPOLCOM) to hasten the conduct of investigation and adjudication of administrative cases against police officers involved in criminal activities and illegal activities and prescribe policies on lifestyle checks for PNP members.

In this quest, I will put at stake my honor, my life, and the presidency itself.

The DILG is also directed to strictly monitor how LGUs perform their supervision functions of the police and those found not performing will be sanctioned including the loss of police deputation from the NAPOLCOM. Let me repeat my warning to all: Do not do drugs because you will be the solution to the drug crisis that has engulfed --- malawak --- the nation.

We will create an Inter-Agency Committee on Illegal Drugs that will integrate efforts and strengthen the partnership of all stakeholders.

The reservists will be mobilized for information campaign against drug use and the dissemination of information regarding drug rehabilitation programs being offered by the government. Let us also strengthen our ROTC Program to instill love of country and good citizenship.

We will also prioritize the rehabilitation of drug users. We will increase the number of residential treatment and rehabilitation facilities in all regions of the country. The Armed Forces of the Philippines (AFP) will facilitate the preparation for the use of military camps and facilities for drug rehabilitation.

There can never be real, tangible and felt development without making our people feel secure and it is our duty to uplift the people’s welfare.

With this, my administration shall be sensitive to the State’s obligations to promote, and protect, fulfill the human rights of our citizens, especially the poor, the marginalized and the vulnerable and social justice will be pursued, even as the rule of law shall at all times prevail.

My administration shall implement a human approach to development and governance, as we improve our people’s welfare in the areas of health, education, adequate food and housing, environmental preservation, and respect for culture.

Human rights must work to uplift human dignity. But human rights cannot be used as a shield or an excuse to destroy the country --- your country and my country.

Meantime, since our country continues to be confronted with internal security threats aggravated by the existence and activities of the terrorist group Abu Sayyaf, the full force of the AFP will be applied to crush these criminals who operate under the guise of religious fervor. The AFP shall enhance its capability to search and engage these rogue and lawless elements.

We have to strengthen our coordination with Indonesia and Malaysia to suppress the kidnappings in the waters of our neighboring countries. We will strengthen our counter-terrorism programs by amending various laws on human terrorism, terrorism financing and cybercrime.

This is our answer to the challenges of the global development’s non-traditional threats, transnational crimes and fanatical terrorism. Addressing global warming shall all will be our top priority, but upon a fair and equitable equation. It must not stymie our industrialization.

We also endeavor to develop and corporate partnerships with nations sharing common interests and concerns with the Philippines; maintain and sustain bilateral and multilateral consultations and dialogues.

We will continue to expand cooperation on human assistance, disaster response, maritime security and counter terrorism. We shall deepen security dialogues with other nations to build greater understanding and cooperation.

With regard to the West Philippine Sea otherwise known as [South] China Sea, we strongly affirm and respect the outcome of the case before the Permanent Court of Arbitration as an important contribution to the ongoing efforts to pursue the peaceful resolution and management of our disputes.

On the aspect of our peace processes relating to our engagement with the international community, the Philippines shall remain committed to work under and with international partners achieving lasting peace and progress in the country.

We will vigorously address the grievances that have been time and again expressed, not only by the Bangsamoro, indigenous peoples and other groups for security, development, fair access to decision-making and acceptance of identities.

Enduring peace can only be attained only if we meet these fundamental needs of every man, woman and child.

To our Muslim brothers, the Moro country, and the members of the CPP/NPA/NDF, let me say this:

All of us want peace, not the peace of the dead, but the peace of the living. We express our willingness and readiness to go to the negotiating table, and yet we load our guns, fix our sights, pull the trigger. It is both ironic and tragic--- and it is endless. While we extol the bravery and heroism of our soldiers — kayo the rebels -- do the same for the members and fighters. What I see instead are the widows and the orphans. And I feel their pain and grief. And no amount of cash assistance or the number of medals can compensate the loss of a human life. Sorrow cuts across every stratum of society. It cuts deeply and the pain lasts forever.

That is why, I reach out to you, to all of you today. To our Muslim brothers, let us end the centuries of mistrust and warfare. To the CPP/NPA/NDF, let us end these decades of ambuscades and skirmishes. We are going nowhere. And it is getting bloodier by the day.

To immediately stop violence on the ground, restore peace in the communities and provide enabling environment conducive to the resumption of the peace talks, I am now announcing a unilateral ceasefire with the CPP/NPA/NDF effective immediately. And call on our Filipinos in the National Democratic Front and its forces to respond accordingly.

Let me make this appeal to you:

“If we cannot, as yet, love one another, then in God’s name, let us not hate each other too much,”
so it was said. I say the same to you today.

We will strive to have a permanent and lasting peace before my term ends. That is my goal, that is my dream.

On the macroeconomic management, my administration will continue and maintain current macroeconomic policies, and even do better. We will achieve this through prudent fiscal and monetary policies that can help translate high growth into more and better job creation and poverty reduction. By the end of my term, I hope --- I hope and pray --- to hand over an economy that is much stronger, characterized by solid growth, low and stable inflation, dollar reserves, and robust fiscal position.

On taxation, my administration will pursue tax reforms towards a simpler, and more equitable, and more efficient tax system that can foster investment and job creation. We will lower personal and corporate income tax rates and relax the bank secrecy laws. Eh na-Presidente ako eh. Ayaw ko sana makialam dito sa mga ‘to. Alam mo na. Well, anyway. May I continue.

At the household level, there must be sufficient income for all Filipinos to meet the basic food and non-food needs for their families. We shall continue attract investments that will generate thousands of jobs each year —jobs that are suitable for the poor and less skilled members of the workforce.

Reforms to ensure competitiveness and promote ease of doing business will be mandatory. Reacting to these needs, the restrictions on the economy will be needed to make more investments to come and to develop labor-intensive industries such as manufacturing, agriculture and tourism shall be pursued.

We must also invest in human capital and ensure equal access to economic opportunities.

The implementation of the Responsible Parenthood and Reproductive Health Law must be put into full force and effect so that couples, especially the poor, will have freedom of informed choice on the number and spacing of children they can adequately care and provide for, eventually making them more productive members of the labor force.

When employment is not an option, for instance in extremely rural neighborhoods, entrepreneurship will be advocated.

We shall also enhance local business environment by addressing bottlenecks in business registration and processing, streamlining investment application process and integration the services of various government offices.

Government Financing Institutions (GFIs) shall come up with out-of-the box financing packages to capacitate our small and medium entrepreneurs.

In the field of tourism, we shall construct more access roads and tourism gateways to service centers and tourist sites.

Road development projects shall complement with our thrust to provide modern agriculture, infrastructural by expanding and improving the construction and rehabilitation of roads and the irrigation and establishing modern harvest and post-harvest facilities to minimize losses.

We shall also conduct a nationwide soil analysis to determine areas most suitable for rice farming to optimize production with the use of effective soil rehabilitation and fertilization.

We shall strictly enforce fisheries laws, particularly on illegal fishing and promote aquaculture along river banks and in backyards.

On the other hand, we will accelerate infrastructure spending by improving national roads and bridges and implementing the Mindanao Logistics Infrastructure Network and other road network master plans. We shall pursue inter-island linkage projects.

We shall be implementing structural mitigation measures to address of the perennial flooding in Metro Manila and neighboring areas. We shall put up new pumping stations in strategic places.

The revival of the operation of the Pasig River Ferry Service System is a viable option for the severe traffic congestion in Metro Manila.

This serves as an alternative mode of transportation for passengers particularly those coming from the east side of Metro to reach specific destinations within the cities of Manila, Mandaluyong, Pasig, Taguig, Marikina and Quezon City.

Our anti-colorum campaign and out-of-line apprehension including the removal of terminals will be intensified and, my God, it will be done. Immediately, immediately.

To address lack of road infrastructure in Metro Manila, usage of existing roads will be maximized. Thus, there is a need to cooperate and coordinate with LGUs to map out secondary routes and to consult various stakeholders, including the public transport operators.

Many in government opine realistically, and I would have to agree, that the worsening traffic situation could be logically addressed, if Congress would also accord emergency powers to the agencies concerned.

Ayaw mo? Okay lang rin. Para makita namin kung gusto ninyong madalian. Alam naman talaga ninyo sagad na lahat, sagad na. Nasa inyo ‘yan. If you give it, fine. If you don’t, we take the longer route, slowly. And tanggapin ko ‘yung pag-mumura ninyo. ‘Wag lang sa malapit. Eh ganun talaga eh. You’ve done it. It's an urgent and immediate situation, solution. Gusto ninyo madali lang, okay. Kapag ayaw naman ninyo, because baka sabihin niyo graft and corruption eh ‘di okay. But I assure you — wala ito sa script — I assure you, this will be a clean government.

If that is the only worry that you have and I can understand your misgiving. Wala na ito sa... ang haba. Wala na ito sa script. You know, ako maka-garantiya, 101 percent it will be clean. The problem is I can only act through agencies and departments. That’s why I urge you na maski konting mali lang, wala akong ano sa inyo, wala na akong politika, wala na. I’m through after this. I just pass on to you the information that, you know… I act through secretaries and... I cannot guarantee their honesty and competence at all times. Cabinet members, yes. Pero yung sa baba — yung procurement, yung magbi-bidding diyan. But as far as I can really --- malinis talaga ‘to. At napag-usapan namin sa likod about the federal system.

You know my advice to you is maintain a federal system, a parliament, but be sure to have a president. Huwag… Hindi na ako niyan. I’m disqualified and by that time I would no longer be here. But, I can commit today to the Republic of the Philippines and its people: If you hurry up the federal system of government and you can submit it to the Filipino people by the fourth, fifth year, proseso ‘yan e. You call for a referendum and after that call for a presidential election, I will go. Sibat na ako. But you just have a president. You copy the France system. Huwag mo hayaan yung puro na parliament. Delikado iyon. It takes time even for the… Iyong kagaya ng England noon. There was this bomb, double deck. It took them time really. There’s no one apparatus for a commander-in-chief down. You can have a president you can elect. Maybe Tito Sotto would be the lucky guy at that time. O, ‘di, limitahan mo lang. Ceremonial powers. Power to dissolve, power to accept the resolution or whatever, mandating you this, do that, or ceremonial powers except yung in times of need, if there’s a demand for action. You must have a president. Wala na ako niyan. I said if you can give me that document, I will urge you to conduct a --- to order --- to order, call for an election the following day, following week. And even if there is still two years, three years I will go. Okay na ako. Do not worry about me. I don't aim to that much ambition. Eh nanalo ka eh. Hindi ko nga alam bakit nandito ako ngayon. Noon nandoon lang ako o. Totoo man. Sino man nagsuporta sa inyo sa akin dito? Wala man? Not a single congressman. Except for two provinces, governor. ‘Yun lang. Wala akong barangay captain. Wala akong… wala lahat. Pero ngayon..

Processing time in issuing permits and licenses shall be reduced to the barest minimum, in my city, it is always three days for local governments. That will bind the Office of the President down to the last barangay elect. Three days. Three days. Local government. Business permit, clearances, no follow-ups. Bigyan mo ng stub. Be back next week, tingnan mo yung work load and I will require every department, yung dito sa itaas. They must have a log book. Huwag sa computer. Kasi itong ganito na, nae-erase yan. Lagyan mo date, time, ‘I accept the documents of Rodrigo Duterte.’ Then you go to your computer. You must have an actuarial projections there.

Look at the work load. Napaka-bobo mo naman. Tingnan mo, ‘Ilan ang workload ninyo?’ Pagkatapos, 'O bumalik ka dito, August 3, 3 o'clock.' Iyan 3 o'clock, ibigay mo, ibigay mo. Ngayon, I will be establishing 8888, only for, dedicated to corruption. Kapag may marinig ako sa Executive Department, even a whisper, even a whisper, hiwalay-hiwalay na tayo. Marami diyan, diyan sa gallery marami diyan walang trabaho, nag-aaply hanggang ngayon. Hindi naman lahat kasi mayayaman yan eh. Mga asawa ninyo ata ‘yan.

While the issuance and distribution of motor vehicle plates at point of sale, or through motor vehicle dealers shall be considered. Huwag na sa LTO kasi hanggang ngayon, panahon pa ni Hesukristo yung first plate nila, hanggang ngayon wala pa. Bayad na yon. Until now, sa awa ng Diyos.

For the driver’s licenses, its effectiveness will be extended from the current 3-year period to 5 years.

To reduce queuing time at ticketing stations, tickets sa mga train will be made readily available and easily accessible to the riding public kung bilhin mo ‘yan sa malls, stalls and stores. Eh ipinagbibili mo yung mga sa --- e 'di diyan mo na ibigay at credited. Huwag doon banda sa Recto kasi sigurado pekein ‘yan.

May I address again to the Filipino: Ako po’y nagdo-doble ang pagod para sa inyo, para sa kapakanan ng bayan. Seryoso po ako. Kaya yung mga ganun, ticket-ticket at magkaroon ng gulo, huwag ho ninyong gawain yan. Ito na yung warning ko, yon na ang last, wala nang iba, hindi ko na gagawin: Huwag ninyong sirain yung mga bagay-bagay na ginagawa namin para sa kapakanan ng tao. Mabuti ang magka-intindihan tayo.

Mamaya yung kayo --- kaibigan ko --- tangad, tangad, tangad Kaya huwag na ninyong gawin. Simple lang ‘yan eh. Para walang away sa gobyerno, yung mga bagay na illegal at masama at hindi tama, huwag mong gawin, at hindi kami mag-aaway dito.

Pati yung pari ha --- pati si Pope tinamaan. Let us be clear with each other. I am for the comfort and the welfare of the Filipino. Kayo namang hindi pa bungog diyan, hindi pa pumasok yang mga droga, eh kung ayaw ninyong mamatay, ayaw ninyong masaktan, huwag kayong umasa diyan sa mga pari pati Human Rights, hindi nakakapigil yan ng kamatayan. So huwag ninyong gawin. Eh tapos nandiyan ka nakabulagta and you are portrayed in a broadsheet na parang Mother Mary cradling the dead cadaver of Jesus Christ. Eh yan yang mga yan magda-dramahan tayo dito. [Dito ako nakatingin kasi nandito ang public eh]. Alam mo, ilang beses ko na sinasabi, sa Davao, ‘Huwag mong gawin kasi magkaka-problema tayo.' He who is the cause of the cause is the cause of them all.. Ikaw yung nag umpisa, you swallow ---

Ulitin ko ha: He who is the cause of the cause is the cause of them all. Kami nagta-trabaho lang. We have a mission to God. We have millions of people to see that they are healthy. It’s a question of drug, it’s a question of public interest, public order. Kita mo, lesser crime. Wala na kasing magnanakaw, wala nang naghoholdap. Kasi para ---Bakit tapos sabi nila eh, 'maliliit lang ‘ yan'. Gamitin mo utak mo.

If you are able to contaminate, kagaya ng negosyo ng mga Chinese, wholesale yan sila. Maski konti-konti kung the whole of Tondo contaminated, pera ‘yan. I am not saying it's the Chinese. Practice of nitong wholesale, retail. They go for wholesale. Maski na kumita lang ng isang piso diyan sa isang... Okay na yan. Kasi paramihan eh. Iyan ang ibig kong sabihin.

Now, let... I hope the military and the police will not react on this. It is part of the deep intelligence that we have gathered. I am forced to come in public, kasi pati yung mga pari nag-aano… Alam mo kayong mga media, naghahanap kayo ng, "Where’s the big fish?" "Saan yung bilyonaryo na mayaman, yung may kotse, yung may mga Mercedez na yan?” Ma’am, nandoon yan sila sa labas, wala dito. Maghanap ka ng isang batalyon na pulis para hulihin natin doon. Kung kaya natin. They direct the traffic of drugs sa kanila. Meron silang ganito, malaki. Real time. Nakikinig sila ngayon dito. I am very --- 101 percent, nakikinig yan. Nandoon. Doon lang. Izo-zoom in nila sa Tondo. ‘O, itapon mo diyan. Tapos umalis ka, kunin mo doon sa tindahan yung bag o package.’

Nasaan yung mga nakikita ng media na... Kayo lang ang naba-brand niyan na "drug lord" eh. Those are not the drug lords. Mga lieutenant, delivery boy yan. Kumbaga LBC lang yan pati DHL pwede rin. Pati yung tawag nilang "basura", yun yung street ano. Huwag kayong maghahanap. Gusto niyo, sabihin niyo, puntahan natin, I’ll give you the names. I’ll show you the intelligence paper pero give me the guarantee na may magawain ka. Because I’ll give you the name, I’ll give you the country. Kung wala ka ring magagawa, mag-shut up ka. Kaya hindi lang kami nag... But do not get too personal about our work here. I am saying that dito... [Balik na tayo kasi yung hindi nakakaintindi ng Tagalog ano na yung, ang tagal naman nito...]

Passenger capacity congestion shall be addressed by increasing the number of running trains from the current 16 trains with a total of 48 cars per hour, to 20 trains with a total of 60 cars per hour. You increase the train speed from 40 [kph] to 60 [kph]. Ang problema nito, yung mga railway na ito [Hindi na ito kasali diyan. Huwag kayong maniwala dito] Two-thirds of these are mine, the other third is yung --- correct yung grammar ko, ayaw lang nila. Sixty kilometers per hour. Problema nito, and you must agree with me, that the rails are quite aged. Most of the rails maybe, doon pa yan sa panahon ni Marcos, Imelda. Nandyan pa. Ngayon, sabi ni Tugade, pagbigay sa akin sabi ko '40 to 60 kilometers per hour.' Sabi ko, ‘Art, sigurado ka maka-hold ang rail niyan? Baka maputol ‘yan mag diretso ang train sa Cavite.'

Diretso ng Cavite, mulipad doon kay Tolentino. 'O bakit may train dito sa Tagaytay?' It’s quite fast, quite fast. Sixty kilometers per hour and you are pulling something that’s heavy. When it really moves --- mawala ng ano--- it moves with a speed at a heavy thing at a great speed, ang hirap mong... Sumasadsad kasi mabigat eh and reduce headway time from 5 minutes to 3 minutes. Mahina lang tayo...Ang plano ni Tugade, mahina lang tayo ng one minute sa Hong Kong. Two minutes, sa kanila three minutes eh. Art, ambisyoso ka ah. Kaya mo kaya ito?

Specifically for the LRT, the operating hours shall be extended from 9:30 to 10:30 p.m., so marami pang mga bata ang uuwi niyan. And to absorb more passengers, delays in the procurement of additional trains shall be addressed soonest. Now, iyan ang sinasabi ko, if you want the long way, fine. Wala akong problema. Sabihin ninyo na doon ang --- we go the normal way if we are able to make purchases.

Eh ang maganda nito, I have signed the Executive Order sa aming FOI. Naunahan ko kayo. Iyong inyo... Nandoon na ang sa akin. Oo, tapos na ako. Ilabas ko na --- it will be out today. Alam mo sabi ko, unahan na natin itong Congress, puro mayayabang ang mga nandiyan. We grab the --- each other...They say, "stealing one’s thunder," ika nga. Unahan na natin.

So, we shall also pursue rail projects in Metro Manila and the major key-points in the country including the Mindanao Rail Project. Hindi ako nagyayabang pero totoo talaga ‘to. Well, depende sa federal. But six years, lalabas talaga ito. I assure you because it’s going to materialize: Rail projects, the Davao Transit System, the Cebu Transit System, the North and South Luzon Railways and the Panay Railways project. Kita mo? Panay. Eh taga saan si ano? Eh 'di Panay. Panay ang bigay natin para… 


Sabihin naman ni Senator Drilon, 'Binack-bite ka dito. Lalagyan daw nung ano, yung island mo ng train. May tawa pa.' Binaback-bite ka dito. Mag-sumbong man 'yan. Tingnan mo 'yan.

Different approaches are also being considered to decongest NAIA including the possible transfer of general aviation. Ito ang...I will... Hindi... Ang style ko kasi ganito...Hindi naman ako... I am not sticking to formalities. Itong trans — general aviation, alam mo kung sino ang tinatamaan niyan? Kayong mayayaman. Kayong may mga helicopter pati eroplano, ilipat ko kayo. Alam mo yung general aviation niyo --- mga Learjets, mga 'yung mga sa mga ano kumpanya, ilagay ko kayo sa Batanes para wala masyadong air traffic. No, I’m offering Sangley Point. Kasi kahihiyan ko ang isang runway. I can make a new runway there, sabi ng mga aviation experts but tumbok niyan is the Merville Subdivision. Baka isa pa akong runway dito sa Metro Manila. But if not them, it’s going to be Clark but on a condition that we will have a fast train. Sabi ko kay Art, it will be something like 30. One hour of travel, sabi ko kay Tugade, is not acceptable. Make a rail there bago, marami nang... [inaudible] is the bullet train. Ilagay mo yan sa Filipino na driver, sutoy talaga kayo doon, maglampas kayo.

The Clark Airport can be utilized to shift some operations of our domestic and international airlines. Moreover, a one-stop shop will be established within the civil aviation complex for the benefit of the Overseas Filipinos. Ito mangyari na ’to: To utilize the Clark Airport, it is necessary to establish... Yung mga, well, you have a rail to connect. [Tapos na yan. Itaas mo na kay na i-Tagalog ko na.]

In the area of environment, the military is directed to intensify its support [Makinig kayo, sigig tawa diyan] its support role against illegal logging, illegal mining, nandyan pa naman si Gina Lopez, and other destructive practices that aggravate the devastation of our natural resources.

I have to protect the country. Many are complaining against the appointment of Gina Lopez. But si Gina pati ako, we share the same paradigm: The interest of the country must come first. But hindi ko naman sinasabi, there’s a law allowing mining. Gina Lopez and I are just telling you: Follow government standards. Do not destroy the environment. Follow it to a tee. Wala tayong problema. Just pay the correct taxes, follow the standards. Gina is just doing her job. You know, she’s a really a crusader, that is how I describe her persona: Crusader. Sabi ko tama yan. Bakit? Nandiyan ba si Ma’am? Si Gina Lopez? Secretary Lopez, nandiyan?

Ganito yan, pumunta siya sa Davao. Gabi na mga 1 o’clock because on the early days of my --- when I won, pero hindi pa ako nag-oath, marami nang nagpuntahan. Felicitations, congratulations. Eh si ma’am pumunta twice. Every time, she shows me the degradation of environment. Tapos dalawang oras naman mukhang hindi na matapos. Sabi ko, 'Ma’am'. Ma'am, do not be offended ha, totoo man. Huwag ka magalit kay --- it’s the truth. So maga-alas tres na, tapos extemporaneous siya, para ring congressman. Sabi ko, "Ma’am, maga-alas quarto na." "Ma’am, ano kaya kung ikaw na lang ang DENR?" 

Bigla din siya nagsagot, “Totoo ka?” "Oo." Hindi yung "oo,". Sabi niya, "I will ask the --- I will consult my family and ask my..." The following day, tawag siya kay --- my aide, kay Bong. Sabi niya, “Bong, okay na, tinanggap na. Sabi ng pamilya ko, okay na.” Sabi ko, “Hay, bantay kayo lahat.” But you know, I would not be appointing somebody who is alien to my thinking. I would take in somebody who shares my horizons in life, especially yung degradation ng ---

Tama yan. She is a crusader and she will continue. Dito naman eh...The DENR is likewise directed to review all permits granted to the mining, logging and other environmental sensitive activities to ensure compliance with government standards and if warranted, ito na yung pinakamaganda: amend, suspend or revoke permits. Go ahead.

I’d like to thank God that I had this opportunity really --- I never--- wala namang ano, I never thought umabot ako dito. I’ve always... That...Sa isip ko mahirap itong ano. Itong Laguna Lake, naubos ang mga... Wala na ang fishermen. Iyon na lang --- the difference with one big fish pen to the other --- iyon nalang ang sa mga tao. Makita mo sa plane every time I go to Davao, I pass by that lake there. Every time nakita ko, talagang wala ng ano. And the fishermen are complaining about their loss. Talagang wala na sila kasi ang maliit na lugar iyon lang ang kanila. So dito pinaraan ko lang in diplomatic way that the Laguna Lake shall be transformed into a vibrant economic zone showcasing ecotourism by addressing the negative impact of the watershed destruction, land conversion and pollution. Ito ang nilagay ko. This is what I am telling you. The poor fishermen will have priority in its entitlements.

Order to Gina is: Ayusin mo, Ma’am. Huwag mo namang ipitin but they have to reduce the areas of occupation. They cannot have their cake and eat it too. Sila na yung may pera, sila na yung --- this must stop. So kung itanong, 'Sino ang may-ari niyan?' Simple lang: general, mga mayor, governor, baka congressman --- this is not personal. This is something that I feel that I must do because it is the right thing to do.

To have adequate disposal facilities for the Metro Manila Garbage, the final closure and rehabilitation of the Carmona Sanitary Landfill shall be pursued while the adoption of appropriate waste-to-energy facilities will be explored. Marami yan. The technology is coming very fast.

In the area of governance, there is a need to strengthen our efforts along this line. [Itaas mo na. Itaas yang paragraph na yan] Ito... Select the best answer... [Ang taas na. Huh? Mabubuang ka]

To better manage public information, a law should be passed – I’m addressing Congress-- to create the People’s Broadcasting Corporation, replacing PTV-4, the government-run TV station, which now aims to replicate international government broadcasting networks. Teams from these international news agencies --- I’d like to mention those interested BBC --- are set to visit the country soon to train people from government-run channels to observe. Ito ang gusto ko --- tutal pera naman ng tao --- to observe editorial independence through innovative programs and intelligent treatment and analysis of news reports, as well as developments of national and international significance.

The government’s Bureau of Broadcast Services, better known as the Radyo ng Bayan, shall undergo upgrading to make it financially viable and dependable for accurate and independent, and enlightening news and commentary. Radyo ng Bayan will be integrated with the PBC.

As we are presently setting up a Presidential Communications Satellite Office in Davao City, PBC will also put up broadcast hubs in the Visayas and Mindanao. Davao City will also be the first site of the first Muslim channel, to be called Salaam Television, and the first Lumad channel.

The PCO shall coordinate with the Office of the Executive Secretary and the Presidential Legal Counsel in implementing the recently approved EO on the Freedom of Information. There is an Executive Order, it's out. As an example on the part of the Executive Branch to make transparency and integrity as yardsticks in government performance, savings and expenses while engaging the public to be vigilant in participating in government programs and projects.

The PCO, in coordination with the Office of the Executive Secretary, is drafting the Administrative Order on the Task Force on media killings.

This government does not condone violence and repression of media. The bona fide media... Bona fide media...Sometimes they pronounce it "bonafid". But whatever that thing is, the bona fide media has always been our partner for change. Medyo klaro yan. Anong gawin mo sa hindi bona fide media? Iyan ang problema.

To address backlogs and low prosecutorial effectiveness and efficiency, the investigation and case management processes shall be streamlined including those for illegal drugs and heinous crimes.

To eradicate the prevalent cultures of fear and silence that have hounded our justice system, I asked Congress — you — to enact the Whistleblower Protection Law while the present Witness Protection Program shall be strengthened. Hirap maging Presidente. Maski dito lang.

The number of lawyers and support staff in the PAO — that is the Public Assistance Office — regional and districts shall be increased to provide indigents with more access to counsels.

At this stage, I also have directed the DILG to undertake nationwide information and campaign on federalism in partnerships with various alliances and with LGU, civil society, grassroots and faith-based organizations.

Punta muna ako dito ha, itong federalism. Ewan ko kung tama. Alam mo, itong bayan natin, if I may just repeat. I know that you know — on 1521, Magellan landed in Leyte. Kumare ko man ito. Salamat, mare ha. Mindanao was already Islam by 100 years. So, ano ito, it’s an imperialism thing. There’s a historical injustice committed against the Moro people. We have to correct it. But it is well possible now. Kaya kayong mga kapatid kong mga Moro, alam naman ninyo. Ako, I’m mixed. Migrant ang tatay ko doon. So, mixed-blood ako. Moro pati Christian. But, you know, intindihin na lang natin ito, that we can return to you all. Iyong nakuha ng mga Amerikano, Español, pati yung mga Pilipino, mga kapitalista, those who exploited Mindanao with that thing sloganeering go to Mindanao because it is a land of promise. With the vast entry of so many people, basically coming from the Visayas, magkaroon tayo ng… We cannot solve it the way you want it to be. We have to understand each other then you have to live with each other, but we will try.

Ang sinasabi kong babalik ako, dahil ako sa federalism. Both Misuari, Sema and all, at least the politiko leaders ng Mindanao will agree to it. We do not...Remember that ako ‘yung… Hindi ko dinidikdik yung masyadong Abu Sayyaf because it is really connected with the first talks between Misuari, the President, subsequently President Marcos and now, until now, until now.

The only way they said that we can have this. Iyong BBL, ibigay na natin, minus the things that you do not want. Iyong mga Constitutional issues. Tanggalin muna natin. Ibigay ko yung area. Nandiyan na yan eh. So I ask you pass it minus the Constitutional issues that are contentious. Ibigay na natin at when the federal system comes, isali mo na sa package, together with Misuari. That is the solution for Mindanao. Nothing else. Believe me. Nothing else will do. Please sleep on it, ponder on it, because that’s the only way to proceed.

On the clamor of our citizens for timely issuance of Philippine passports, the government shall work towards amendment of the 1996 Passport Law to lengthen the validity of the passports from the current 5 years to 10 years. Tutal kayo naman ang maggagawa ng batas. You are the ones who will pass the law, even if you make it good for 30 years, okay ako. Bahala kayo. Basta, stretch a little bit because five years is just really simply on a regular basis.

Matagal pa naman itong passport. Mag-apply ako, ten days. Alam mo, I’d like to call the attention of Secretary Yasay. If you go to Davao, look back doon sa… Look at the back, likod ng nitong mall, yung malaking mall doon. O sige, pangalanan na natin, SM. Doon, yung mga tao nandiyan sa pavement natutulog.

For the many times nadaan ako na walang ulan, doon lang sila because first come, first served. And the only outlet there --- the outlet of your department is yung sa SM. So yung mga, maawa ako. Dito sa side sa Cotabato, lahat ng Cotabato, doon sa Davao. Karamihan yan, walang mga bahay. If you’re an applicant in Davao City, fine. But you know, kung walang, mahirap kasi. Karamihan diyan, mga Moro. Naghihiga lang diyan sa pavement. Nasasaktan talaga ako. Masakit eh. Buong gabi mo hintayin hanggang mag-bukas yang SM kasi first come, first served.

Kaya sabi ko… But that is...I am addressing to all of the Cabinet members: Make use of the computer. I do not want to see people lining up under the heat of the sun. I do not want people lining up under the rain. And I want itong labor... Wala na ito sa script. Iyong prompter natutulog na siguro ‘to, papindot-pindot diyan.

Alam mo, nandiyan naman yan. Sabi ko what I want is a journal. When the applicant presents the documents, give them a shopping list. Do not add or get anything away from it. Iyon lang yon, final. And when he complies with that, that is good. Huwag mo na siyang pabalikin. Kasi kung mag-tawag yan ng 8888, my God, puntahan ko talaga kayo. Iyan ang bisyo ko noong mayor ako. It will not make a difference mayor o presidente. Puntahan talaga kita, hiyain kita sa maraming tao. And I would publicly ask you: “What the hell happened to the procedure?” Pupuntahan ko talaga kayo. Local, barangay, pulis, military, lahat. Bigyan mo ng shopping list, huwag mo ng pabalikin. Because pag mag-tawag ng 8888 yan, tapos makita ko na the grievance is valid, bahala ka. Anong walang panahon? Pupuntahan kita sa opisina mo. Bakit? Bigyan mo ng stub. You have to employ actuarial ability, that’s easy. Para pag-tanggap ng tao — I’m addressing myself, under me — journal. Papirmahin mo siya. Lagyan mo doon, tingnan mo sa computer. Mag-connect ka doon sa actuarial. Hindi mo kailangan ng bobo diyan e. Matatapos siguro yan mga next month tapusin ko. Projections lang naman. 'O, balik ka dito August 15, 3 o’clock.' Pagdating, ibigyan yan.

Now, if he goes to Malacañang, I’ll open it up. For those who have valid reasons to complain about graft and corruption, the gates of Malacañang will be open. Doon ka. Mag-sumbong ka. At I will be briefed by my military or aide or yung si ano, itong nagbigay ng tubig. 'Sir, dito marami ka.'

I have the reason why I do not go out. I do not accept invitations. Hindi ako tumatanggap because every time I travelled around Manila, it causes a huge congestion. Kasi pag itong pag-uwi ko, [inaudible] by projection. Paglabas ni presidente, ano yan, picture taking ganon. And they start to block the--- yung roads access to the...Ganon iyan. Everytime a president come out, ganon iyan. So, paparahin nila iyan, sasabihin nila, dadaan iyan by this time. And in the meantime, sarado yan. Paglabas ko, akala mo Biyernes Santo. Walang sasakyan diyan.

Ikaw pala exponentially --- ang traffic, the tail end of the traffic is somewhere [inaudible] And it would take about two to three hours to normalize. Kaya hindi ako tumatanggap ng... And I hate to travel. Kasi talagang lilinisin eh. Ito namang… Kasi ang taas kasi ng entourage ng Presidente. Dulo sa dulo may ambulansya. Hindi lang entourage, parang [inaudible] Sabi ko: Dalawa, tatlo, tama na, sa gitna lang ako. Pero ang totoo, mag-taxi lang ako dito sa likod. Sunod lang ako. Eh takot man sila na… Ano naman ang makuha ko kung patayin mo ako? What for... May ambulansya doon. Dagdagan mo na ng punerarya.

I have also ordered the DFA to streamline documentary requirements and passport applications and open additional Consular Offices in strategic places to decongest Metro Manila sites and avoid queues that have caused hardships and suffering to passport applicants.

I have also directed the newly-created DICT, Information and Communication Technology, to develop a National Broadband Plan to accelerate the deployment of fiber optics cables and wireless technologies to improve internet speed.

Ito para ito sa… Alam ko, mahal kong mga kababayan, maligayahan kayo nito. Ipag-paano mo lang yung Tagalog ko kasi...Eh kayo hindi kayo marunong mag-Bisaya eh 'di...

Wi-Fi access shall be provided at no charge in selected public places including parks, plazas, public libraries, schools, government hospitals, train stations, airports and seaports. O ‘di ba? Happy lahat.

All government agencies are instructed to enable their clients to submit applications for coordination to other agencies combined. Itaas mo, wala na yan. Ayaw ko nang mag-salita.

The national portal, yes, because it’s our parang website. Ito: We shall intensify — mainit talaga ako dito --- I place it in parity with drugs. We shall intensify our war against human traffickers and illegal recruiters that prey on our migrants.

To help ensure that the hard-earned money of the Filipinos overseas are put into productive use, a mandatory financial education for all migrants and their communities will be pursued with incentives to encourage entrepreneurship among them.

I may now also ask on Congress to consider drawing up bills consolidating and merging agencies and offices having to do the Overseas Filipino to have a department that shall focus on and quickly respond to their problems and concerns. Kailangan ko ng isa. And I have asked… I don’t know if Secretary Bello is here, Bebot. Wala? Absinero talaga yan. Maski sa Cabinet absinero yan. Gusto ko, he will rent or we’ll lease some buildings here for overseas only. At lagyan ko ng --- and they will direct all BIR, lahat na. BIR, lahat ng something to do with the clearances of the police, in one building, may booth lang. I said: My God! Make use of the computer.

So doon lang siya mag-ikot sa isang building. Ang Pilipino, hindi na siya mag-punta doon sa Statistics. Hindi na siya punta doon sa ano, diyan, diyan sa opisina. Gamitin ninyo ang computer and you can get the results right after. Why do we have... Has to travel to Malate, then he will just stuck in the traffic. He can only accomplish one document at one time.

NBI clearance is doon na ninyo ibigay. Lahat na doon na. At kung dapat, may-awa si Bello, pakainin niyo yung mga tao doon. Lalo na sa probinsya. Pagtingin ninyo taga-probinsya, finish it right away. Make use of the computer. O kapag hindi niyo ginamit yan, tapon na lang ninyo. Throw away your computers and I will understand that. It would take you years to do it. Do the computer. Taas mo na yan. Wala na yan.

Ito: To help avoid squatter-like conditions in relocation sites, we urge utilities like Meralco and electric cooperatives to exercise their social corporate responsibility by making direct connections to relocation sites and depressed areas.

Alam mo kung bakit? Kaya nga nilagyan nila diyan e. That’s why I had to talk to you ganito. 'Bakit?' It’s because walang kuryente pagka mahirap ka. You do not own the land. That is my experience 23 years as mayor. Hindi magbigay ng direct connection. Kasi hindi ikaw ang may-ari ng lupa but that squatter, they have been there for 20 years.

So mag-connect-connect sila. Pag ka-connect-connect nila, ang gamitin nila yung wire na, yung pinaka-mura. So it overheats because connect-connect na lang sila kung sino yung minsan magnakaw. You know, we will have to make the adjustments. It is not for these people to make the corrections because they are not in a position to do it.

We have to adjust to the needs of our people. Total diyan naman yang sa squatter na yan, as long as I sit here as President, there will be there no demolitions without relocations. Hindi talaga ako papayag. Hindi naman aso yan na --- just like in Davao. I’d like to make a dialogue with the businessmen. “Sir, how much are you investing in this land you have bought with the squatter?” "So, I bought it at about 60 million." Dagdagan mo ng 20 million. Ako na ang bahala. Sabihin ko doon sa mga tao, "Bili tayo ng relocation site or I will provide." Government will expropriate. I will make use of the expropriation powers. Ako ganon sa Davao eh. I have 20 hectares there. I will expropriate some land there. Iyong malapit lang. Then sabihin ko: "This 20 million will help your journey to a new land." And I will urge everybody na yung mga bagong mga factories, doon sila mag-tayo.

Magtiis-tiis lang muna kayo. In the meantime, you have to mitigate the hardships of these people. That’s the only way to do it. Sa demolition, walang matirahan ang tao. Tutal you sat on your rights for many years eh bakit mo ngayon, pipilitin mo ako magka-problema ng ganon? Eh may iba kasi, hinahayaan nila. Ten, 20 years, they do nothing. And when the time, comes, na pagbili lang nila, tayo na disturbuhin. O ‘di gumastos ka para mas madali. Just add a little bit more and there will be at least peace. Pag hindi, wala yan. Fight na naman ‘yan, between government and the tawag nila, "squatters". Squatters naman talaga yan. Masasaktan lang mamatay for no reason at all. Eh kung mayaman ka, bigyan mo ng konting ano, provide a relocation. And I’ll be glad to talk to the people and say: “Go. It is not yours.”

I have directed the concerned regulatory agencies to prioritize the issuance of required permits for power development. Okay ‘yan sa akin. Ang problema sandali ito. [Para ka diyan.] Iyong mga environmentalist, meron tayong, meron tayong, ano kasi-- marami ang coal. Pati yang... Ito nga, itong energy emissions, wala man akong problema diyan. But do not tell me na, if you... Ambassador ka tapos sabihin mo sa akin na, 'medyo hanggang diyan lang kayo, kasi kami hangang dito lang kami. ' Sabi ko, 'Ano? Kayo umabot diyan. You are now in the apex of your industrial might. But along the way, you were the first -- America, China, Europe.' Kayong bomba-bomba, until now we contribute only something point zero. So, if you put so much restrictions doon sa treaty na yan, the treaty which we are trying to --- it's still here in the Senate. Let us be very clear on this: We need to industrialize. We need the power and, therefore, the emissions would also be considered. You just can't say it: 'I established five economic zones here'. And you start to say that, 'you are spewing so much carbon footprints'. Mahirap yan. I mean, it's hard. I cannot just agree on anything that will delay. I’m only good for six years.

And I intend to do something during my term. Now, I’m sure that the heavy machineries would come in and even the power, cheapest is coal. So ito naman locally, you get in trouble with Gina. So, we'll just talk sa Cabinet na lang. Si Gina naman is a very fine lady. Huwag ka lang magsimangot sa harapan niya. Bigyan ka niya permit maski lima. Magsimangot ka, zero.

Oo, just be gracious to her, that's all. It's a matter of talking and explaining to them. But if it is... You're using the state of the art technology and I’ve seen it several times in the other power plants in this country. If it is really a good one, then we will consider, I said, because we need the energy to power our industrialization.

To strengthen the delivery of social services, the government will intensify its protection programs, so it can use its resources, expertise to make a dent in the country’s poverty levels.

What we want is genuinely to reduce the vulnerabilities of our people, build resiliency and empower individuals, and families and communities.

The beneficiaries of 4Ps shall be made to become independent and self-reliant after they have graduated from the program. But the aim is to present it with other forms of assistance, so that they can stand on their own two feet.

But now, I have decided to direct the DSWD to provide the rice subsidies to the poorest of the families, at least, para makakain lang every month.

Iyong sako na ano...

We are planning to increase spending on basic education and incorporate mandatory education about the evils of drugs.

We will also intensify and expand Alternative Learning System programs. The government will also provide universal health insurance for all Filipinos. Benefits -- Sali na lang natin sa PhilHealth.

The professional competence and operational capabilities of government hospitals and health facilities will be strengthened.

Consistent with our international obligations, in keeping with national mandates, this administration vows to protect women’s rights and human rights abuses against our women, because this unacceptable to... Kung mag-bugbog ka ng babae.

Thus, I order all agencies and oversight bodies and local government units down to the barangay level to fully implement the Magna Carta for Women. By doing so, we'll ensure that man and woman will be partners in the pursuit of country’s economic, social, and cultural and political developments.

To our Lumad brothers, and they are here outside. Outside? They are here outside I’m sure . I told the... Just to let them come if they want. Kanila man ito.

To our brothers, I have this to say: The government has issued you the Ancestral Certificates Domain Title covering vast tracts of land especially in the Island of Mindanao. You have the Indigenous Peoples’ Rights Act, and the National Commission on Indigenous Peoples to protect you and to assist you.

Government has given you the tool, the legal tool to improve yourself financially, economically and socially. Make use of your ancestral domain. Do not let it remain idle.

While the government is always ready to help you, you must first help yourself. We cannot legislate financial and economic progress for you. It is you and you alone who can do that. You can chart your fate, but do it within constitutional and legal means.

After being devastated by natural and man-made calamities these past few years, we are still to recover emotionally from the loss of our loved ones, and materially from the loss of our homes and our income sources.

There are many among us whose emotional wounds are still fresh and painful to the touch. We cannot erase the images of death and destruction from our minds. We cannot wash away the stench of rotting flesh from our noses. And there are many of us who are still waiting for the help that was promised. The enormity of the problem of drug addiction has been made manifest by the number of surrenderees which grows by the hundred each day that passes. Since July 1, we have already made 3,600 related drug arrests. 120,[000] drug dependents have already surrendered and 70,000 of them are pushers. You think this is just a... It could take the entire resources of this government to fight this war.

I have nothing but the interest of my country. But let’s wait because the PDEA says that --- it's about the past statement made by the Philippine Drug Enforcement Agency.

Two years ago, PDEA came out with a statement that there are 3 million drug addicts in this country. That was two or three years ago. How do you think --- would the number incrementally if we count now?

Give it a liberal addition. Maybe, gawin mo na [700,000]. So three million seven hundred thousand [3.7 million]. The number is quite staggering and scary.

The drug lords that you desperately want to strangle are not here. Wala mga bilyonaryo dito. The ones that you catched, running after, are just the lieutenants. They do it with technology. They’re cooking it in the international waters.

Itinatapon nila 'yan bulto, by the drums. Dikitan nila ng GPS. So makikita agad. We are hard put sa intelligence because they have invented this direct satellite.

Hindi na magdadaan yan ng... All they have to do is to triangulate where the ---pag-ikot niya. And there's so many --- and they are in codes. If we do not help from our friends here in Asia and America, and Europe --- this year number and problem, believe me, will drown us as a Republic.

Kayo tingnan ninyo ito. How can I solve the problem now by arresting? Hinahanap... Kung matagal na akong Presidente, gusto kong patayin. Ang problema pupunta pa ako doon and I'll ask the permission from this country that I will go because I have to slaughter these idiots who are destroying my country.

Ganoon yun eh. Presidente, ayaw ko naman bitawan, kasi ayaw naman kasi ng military, pati pulis. But you know, I said, "I’ll be talking in front of the Republic to its representatives, for the people". So I have to tell you: "How do we solve this problem?" Can we? Ako naman okay lang eh. Make it public, fine. Make it confidential, if you go to me or go to you, to your house, okay. But that is really the enormity of the problem. It's so enormous that you are intimidated even just to make a move. Because you cannot stop it anyway. Mabunggo mo isa dito hinulog sa dagat, eh marami naman nagluluto doon.

It’s a free for all enterprise for the criminals at this time. Kung ako, if I had just the plan...Sabi ko, sabi ko sa military kapag nakita ninyo, pasabugin mo na. Maski nag-surrender yan, may white, white flag. Pang-giyera lang yan, hindi yan pang-kriminal, pasabugin mo. Show no mercy to them because they're not doing any mercy to us anyway. Bakit ako...Iyan ang problema.

But we should not despair. Like someone wrote: 
"It is when the night is darkest, that dawn breaks."
We are imbued with resiliency that has been tested and proven. More difficult times As in the past. We have a bond to act together. We have to help each other. For then and only then can we truly prevail.

And the Filipino, disciplined, informed, involved, shall rise from the rubbles of sorrow and pain. So that all the mirrors in the world will reflect the face of a passion that has changed this land.

Daghang Salamat.
Thursday, August 16, 2012

Isang open letter para kay Sen. Sotto

(*this letter is blogged with Ms. Risa Hontiveros' permission*)


Dear Sen. Sotto,

Bilang magulang, naiintindihan ko na mahirap mawalan ng isang anak. As you said in your speech, every child is a gift of life, and I agree, Sen. Sotto. That's precisely why I know that losing a child must have been very difficult for you and your family.

You'd probably be surprised to learn that it is precisely that value -that deep respect for life - that motivates us, RH advocates, in being persistent in pushing for this bill, even though we face fierce resistance from men like you. Ang panganganak ng RH bill na yata angpinakamahirap at pinakamahaba na paglalabor, Sen. Sotto; pero magpapapatuloy kami. Alam namin na konting ire na lang at mailuluwaldin namin ng matagumpay ang isang programa at policy na kailangan ng mga nanay.

In your speech, you attributed the push for the RH bill to foreign corporate interests. You couldn't be more wrong. The bill may be informed by evidence we gathered from all over the world, but the RHbill is 100% Filipino. All you have to do to realize this, Sen. Sotto,is to fulfill your duty as a representative of Filipinos, an overwhelming majority of which supports the bill. Even the majority of Catholic Filipinos, the faith of whom has been wrongly used to justify opposition to the bill, are in favor of the Bill's passage. Ang tunay na backers ng RH bill ay ang mamamayang Pilipino.

Sinabi mo rin na health hazard ang mga contraceptives. Mawalang galang na, Sen. Sotto, pero hindi na po 1970s ngayon. We are now in possession of a vast array of evidence on both natural and artificial family planning methods. We know that condoms are effective as a contraceptive and as a tool to stop the spread of HIV between sexual partners. We know what pills do - they're not abortifacients as you allege, and yes, they have side-effects - just like aspirin - and that's precisely why programs are needed to ensure that users have the correct information about them.

Pinagpilitan nyo din ang inyong pananaw tungkol sa kung kelan nagsisimula ang buhay. Baka magandang magsimula tayo sa ebidensya. I think it is beyond reason to assert that each ovum, each sperm has life, and while I respect traditional views on this, this is mythical, and more than anything else, it defies common sense. On whether life begins at fertilization or implantation, again, your views are sectarian, thus it will always be debatable, a subject of conversation we should continue to engage in. Pero hindi yata tama na hanggang debate na lang habang may mga namamatay. Right now, can we agree to protect the lives and dignity of the living - the Filipino mothers, whose lives are in danger because of the lack of maternal health programs; our babies and our children, whose health needs must be provided by the state; and our youth, whose lack of awareness on sexual health issues makes them at risk to various sexual health andreproductive health concerns?

Sen. Sotto, please take time to understand what this issue is about. As a legislator, you have to step back from this climate of misunderstanding that has shrouded the issue of RH, and realize what this is all about: the public health needs of Filipinos. As a father, as a Catholic, please find in your heart compassion and empathy -hundreds of Filipino parents like you lose their loved ones, too, precisely because our political leaders refuse to approve the RH bill.

Sincerely,

Risa Hontiveros
Wednesday, August 1, 2012

Daang Matuwid Daw...

Filipinos elected a happy-go-lucky bachelor as President in 2010 whose interests range from women to guns to cars to video games;

Whose managerial experience is heading a security agency;

Whose legislative record is found wanting;

Whose academic record is far from sterling;

Whose main claim to fame is being son to Cory and Ninoy and brother to Kris;

WHAT DO YOU EXPECT?

We got it all, a whole bunch of yadda yadda yadda in his SONA.

Sad – we are in deep shit! 5 more years to go? Crap!

Don’t remind me, I wonder how much shit will be piled onto us by then!
Wednesday, July 25, 2012

Third State of the Nation Address

State of the Nation Address
of
His Excellency Benigno S. Aquino III
President of the Philippines
To the Congress of the Philippines

[Delivered at the Session Hall of the House of Representatives, Batasan Pambansa Complex, Quezon City, on July 23, 2012]

Maraming salamat po. Maupo ho tayong lahat.

Senate President Juan Ponce Enrile; Speaker Feliciano Belmonte; Bise Presidente Jejomar Binay; mga dating Pangulong Fidel Valdez Ramos at Joseph Ejercito Estrada; ang ating mga kagalang-galang na mahistrado ng Korte Suprema; mga kagalang-galang na kagawad ng kalipunang diplomatiko; mga kagalang-galang na miyembro ng Kamara de Representante at ng Senado; mga pinuno ng pamahalaang lokal; mga miyembro ng ating Gabinete; mga unipormadong kasapi ng militar at kapulisan; mga kapwa kong nagseserbisyo sa taumbayan; at, siyempre, sa akin pong mga boss, magandang hapon po sa inyong lahat.

Ito po ang aking ikatlong SONA, at parang kailan lang nang nagsimula tayong mangarap. Parang kailan lang nang sabay-sabay tayong nagpasyang tahakin ang tuwid na daan. Parang kailan lang nang sinimulan nating iwaksi ang wang-wang, hindi lamang sa kalsada kundi sa sistemang panlipunan.

Dalawang taon na ang nakalipas mula nang sinabi ninyo, “Sawa na kami sa korupsyon; sawa na kami sa kahirapan.” Oras na upang ibalik ang isang pamahalaang tunay na kakampi ng taumbayan.

Gaya ng marami sa inyo, namulat ako sa panggigipit ng makapangyarihan. Labindalawang-taong gulang po ako nang idineklara ang Batas Militar. Bumaliktad ang aming mundo: Pitong taon at pitong buwang ipiniit ang aking ama; tatlong taong napilitang mangibang-bansa ang aking pamilya; naging saksi ako sa pagdurusa ng marami dahil sa diktadurya. Dito napanday ang aking prinsipyo: Kung may inaagrabyado’t ninanakawan ng karapatan, siya ang kakampihan ko. Kung may abusadong mapang-api, siya ang lalabanan ko. Kung may makita akong mali sa sistema, tungkulin kong itama ito. [Applause]

Matagal nang tapos ang Batas Militar. Tinanong tayo noon, “Kung hindi tayo, sino pa?” at “Kung hindi ngayon, kailan pa?” Ang nagkakaisang tugon natin: tayo at ngayon na. Ang demokrasyang ninakaw gamit ang paniniil at karahasan, nabawi natin sa mapayapang paraan; matagumpay nating pinag-alab ang liwanag mula sa pinakamadilim na kabanata ng ating kasaysayan.

Ngunit huwag po nating kalimutan ang pinag-ugatan ng Batas Militar: Kinasangkapan ng diktador ang Saligang Batas upang manatili sa kapangyarihan. At hanggang ngayon, tuloy pa rin ang banggaan sa pagitan ng gusto ng sistemang parehas, laban sa mga nagnanais magpatuloy ng panlalamang.

Mula sa unang araw ng ating panunungkulan, walang ibang sumalubong sa atin kundi ang mga bangungot ng nawalang dekada.

Nariyan po ang kaso ng North Rail. Pagkamahal-mahal na nga nito, matapos ulitin ang negosasyon, nagmahal pa lalo. Sa kabila nito, binawasan ang benepisyo. Ang labingsiyam na train sets naging tatlo, at sa mga estasyon, mula lima, naging dalawa. Ang masaklap pa po, pinapabayaran na sa atin ang utang nito, now na.

Nariyan ang walang pakundangang bonus sa ilang GOCC, sa kabila ng pagkalugi ng kanilang mga ahensya. Nariyan ang isang bilyong pisong pinasingaw ng PAGCOR para sa kape. Nariyan ang sistemang pamamahala sa PNP na isinantabi ang pangangailangan sa armas ng 45 porsiyento ng kapulisan, para lang kumita mula sa lumang helicopter na binili sa presyong brand new.

Wala na ngang iniwang panggastos, patung-patong at sabay-sabay pa ang mga utang na kailangang bayaran na. Mahaba ang iniwang listahan na tungkulin nating punuan: Ang 66,800 na backlog sa classrooms, na nagkakahalaga ng tinatayang 53.44 billion pesos; ang 2,573,212 na backlog sa mga upuan, na nagkakahalaga naman ng 2.31 billion pesos. Nang dumating tayo, may halos tatlumpu’t anim na milyong Pilipinong hindi pa miyembro ng PhilHealth. Ang kailangan para makasali sila: maaaring umabot sa 42 billion pesos. Idagdag pa po natin sa lahat ng iyan ang 103 billion pesos na kailangan para sa modernisasyon ng Hukbong Sandatahan. Sa harap ng lahat ng ito, ang iniwan sa ating pondo na malaya nating magagamit: 6.5 percent ng kabuuang budget para sa natitirang anim na buwan ng 2010. Para po tayong boksingerong isinabak sa laban nang nakagapos na nga ang mga kamay at paa, nakapiring pa ang mga mata, at kakampi pa ng kalaban ang referee at ang mga judge.

Kaya nga sa unang tatlong buwan ng aming panunungkulan, inaabangan namin ang pagdating ng Linggo para maidulog sa Panginoon ang mga bangungot na humaharap sa amin. Inasahan naming mangangailangan ng ‘di bababa sa dalawang taon bago magkaroon ng makabuluhang pagbabago. Bibigyan kaya tayo ng sapat na pag-unawa ng taumbayan?

Subalit kung may isang bagay mang nakatatak na sa ating lahi, at makailang ulit na nating pinatunayan sa buong mundo: Walang hindi makakaya ang nagkakaisang Pilipino. Nangarap po tayo ng pagbabago; nakamit natin ang pagbabago; at ngayon, karaniwan na ito. [Applause]

Ang kalsadang pinondohan ninyo ay tuwid, patag, at walang bukol; ang tanging tongpats ay aspalto o semento. Karaniwan na po ito.

Ang sitwasyon kung paparating ang bagyo: nakaabang na ang relief, at hindi ang tao ang nag-aabang ng relief. Nag-aabang na ring umalalay ang rescue services sa taumbayan, at hindi tayo-tayo lang din ang sumasaklolo sa isa’t isa. Karaniwan na po ito.

Ang wang-wang sa lansangan, galing na lang sa pulis, ambulansya, o bumbero—hindi sa opisyal ng gobyerno. Karaniwan na rin po ito. Ang gobyernong dating nang-aabuso, ngayon, tunay na kakampi na ng Pilipino. [Applause]

Nagpatupad po tayo ng reporma: tinanggal ang gastusing hindi kailangan, hinabol ang mga tiwali, at ipinakita sa mundong open for business under new management na ang Pilipinas.

Ang dating sick man of Asia, ngayon, punung-puno na ng sigla. Nang nagkaroon tayo ng positive credit rating action, ang sabi ng iba, tsamba. Ngayong walo na po sila, tsamba pa rin kaya? [Applause] Sa Philippine Stock Exchange index, nang una nating nahigitan ang 4,000 na index, may mga nagduda. Ngayon, sa dami ng all-time high, pati economic managers, nahirapan yata sa pagbilang, at ako rin po ay nagulat: nakakaapatnapu’t apat na pala tayo, at bihira nang bumaba sa 5,000 ang index. [Applause] Nito pong first quarter ng 2012, ang GDP growth natin, 6.4 percent; milya-milya ang layo niyan sa mga prediksyon, at pinakamataas sa buong Southeast Asian region; pangalawa po ito sa Asya, sunod lang tayo sa Tsina. [Applause] Kung dati po, tayo ang laging nangungutang, ngayon, hindi po birong tayo na ang nagpapautang. [Applause] Dati po’y namamalimos tayo ng investments; ngayon, sila na ang dumadagsa. Ang mga kumpanyang Hapon, sa isang pagpupulong po namin, ang sabi ay, “Baka gusto n’yo kaming silipin. Hindi nga kami ang pinakamura, pero una naman kami sa teknolohiya.” Pati pinuno ng isa pong malaking bangko sa Inglatera, kamakailan nakipag-usap sa atin, ang sinabi, maisali sana sila sa ating kinukunsulta sa usapang pinansyal.

Sa bawat sulok ng mundo, nagpapakita ng paghanga ang mga komentarista. Ayon sa Bloomberg Businessweek, and I quote: “Keep an eye on the Philippines.” Ang Foreign Policy magazine, pati isa sa mga pinuno ng ASEAN 100, nagsabing maaari daw tayong maging, and I quote, “Asia’s Next Tiger.” [Applause] Sabi ni Ruchir Sharma, pinuno ng Emerging Market Equities and Global Macro ng Morgan Stanley, I quote: “The Philippines is no longer a joke.” At mukha naman pong hindi siya nambobola, dahil tinatayang isang bilyong dolyar ang ipinasok ng kanyang kumpanya sa atin pong bansa. [Applause] Sana nga po, ang kaliwa’t kanang paghanga ng taga-ibang bansa, masundan na rin ng lokal na tagapagbalita. [Applause]

Sinisiguro po nating umaabot ang kaunlaran sa mas nakakarami. Alalahanin po natin: Nang mag-umpisa tayo, may 760,357 na kabahayang benepisyaryo ang Pantawid Pamilyang Pilipino Program. Tinarget [target] natin itong paabutin sa 3.1 million sa loob ng dalawang taon. Pebrero pa lang po ng taong ito, naiparehistro na ang ikatlong milyong kabahayang benepisyaryo ng Pantawid Pamilya. [Applause] Sa susunod na taon naman, palalawakin pa natin ang sakop nito sa 3.8 milyong bahay; limang beses po ang laki niyan sa dinatnan natin.

Pangmatagalan po ang impact ng proyektong ito. Hindi pa kumpleto ang mga pag-aaral, pero ngayon pa lang, maganda na ang ipinapakita ng numero. Base sa listahan ng DSWD: may 1,672,977 na mga inang regular nang nagpapacheck-up. Idagdag pa natin, 1,672,814 na mga batang napabakunahan laban sa diarrhea, polio, tigdas, at iba pa. 4.57 million na estudyanteng hindi na napipilitang mag-absent dahil sa kahirapan. [Applause]

Sa kalusugan naman po: Nang dumating tayo, animnapu’t dalawang porsiyento lamang ng mga Pilipino ang naka-enrol sa PhilHealth. Ang masaklap, hindi pa masiguro kung lahat sila ay kabilang sa mga totoong nangangailangan ng kalinga ng estado, o buwenas lang na malapit sa politiko. Ngayon po, 85 percent ng lahat ng mamamayan, miyembro na nito. [Applause] Ang ibig pong sabihin, 23.31 million na Pilipino ang naidagdag sa mga saklaw ng PhilHealth mula nang bigyan tayo ng mandato. [Applause]

Ang maganda pa rito: ang 5.2 million na pinakamahirap na kabahayang tinukoy ng National Household Targeting System, buong-buo at walang-bayad nang makikinabang sa benepisyo ng PhilHealth. [Applause] Dahil po sa No Balance Billing policy ng Department of Health, ang lunas para sa dengue, pneumonia, asthma, katarata, gayundin ang pagpapagamot sa mga catastrophic disease tulad ng breast cancer, prostate cancer, at acute leukemia, makukuha na nang libre ng mga pinakamahirap nating kababayan. [Applause]

Ito po ang proseso ng pagpapagamot para sa kanila: Papasok ka sa alinmang ospital ng gobyerno. Ipapakita mo ang iyong PhilHealth card. Magpapagamot ka. At uuwi kang maginhawa nang walang inilabas ni isang kusing.

Sabi nga po sa isa sa mga briefing na dinaluhan natin, apat sa sampung Pilipino, hindi man lamang nakakakita ng health professional sa tanang buhay nila. Sa iba po, mas malaki pa: may nagsasabing anim sa bawat sampung Pilipino ang pumapanaw nang malayo sa kalinga ng health professional. Anuman ang ating pagbatayan, hindi po maikakaila: nakakabahala ang bilang ng mga Pilipinong hindi naaabot ang serbisyong pangkalusugan ng pamahalaan. Tinutugunan na po natin ito. Mula sa sampung libo noong dumating tayo, umabot na sa 30,801 ang mga nurse at midwife na ating nai-deploy sa ilalim ng RNHeals Program. [Applause] Idagdag pa po natin sa kanila ang mahigit labing-isang libong Community Health Teams na nagsisilbing tulay upang higit na mapatibay ang ugnayan ng mga doktor at nurse sa komunidad.

At kung dati tutungo lamang ang mga nurse kung saan makursunadahan ng kanilang hepe, ngayon, dahil sa tamang targeting, kung saan sila kailangan, doon sila ipinapadala: [applause] sa mga lugar na matagal nang naiwan sa laylayan ng lipunan. Ipinadala po natin ang ating mga health professional sa 1,021 na pook na saklaw ng Pantawid Pamilya, at sa 609 na pinakamahihirap na lungsod at munisipyo, ayon sa pag-aaral ng National Anti-Poverty Commission. [Applause]

Dalawang problema po ang natutugunan nito: bukod sa nagkakatrabaho at nabibigyan ng work experience ang libu-libong nurse at midwife na dati ay walang mapaglalaanan ng kanilang kaalaman, nagiging abot-kamay din ang dekalidad na kalinga para sa milyun-milyon nating kababayan.

Subalit hindi pa po tayo makukuntento rito, dahil ang hangad natin: kalusugang pangkalahatan. Nagsisimula ito hindi sa mga pagamutan, kundi sa loob mismo ng kanya-kanya nating tahanan. Ibayong kaalaman, bakuna, at checkup ang kailangan upang mailayo tayo sa karamdaman. Dagdag pa po diyan ang pagsisikap nating iwasan ang mga sakit na puwede namang iwasan.

Halimbawa: Nabanggit ko ang mosquito traps kontra dengue noong nakaraang taon. Alam naman po ninyo, ang mga siyentipiko mahigpit sa pagsisiyasat. Kaya maaga pa para sabihing siguradong-sigurado na tayo, pero nakakaengganyo po ang mga paunang resulta nitong programang ito.

Sinubok natin ang bisa ng mosquito traps sa mga lugar kung saan naitala ang pinakamataas na insidente ng dengue. Sa buong probinsya ng Bukidnon noong 2010, may 1,216 na kaso. Nang inilagay ang mga mosquito trap noong 2011: mukhang nakatulong dahil bumaba ito sa tatlumpu’t pito; 97 percent raw po ang reduction nito. [Applause] Sa mga bayan ng Ballesteros at Claveria sa Cagayan, may 228 na kaso ng dengue noong 2010. Pagdating ng 2011, walo na lang ang naitala. Sa Catarman, Northern Samar: 434 na kaso ng dengue noong 2010, naging apat na lang noong 2011. [Applause]

Panimulang pag-aaral pa lamang po ito. Pero ngayon pa lang, marapat na yata nating pasalamatan sina Secretary Ike Ona ng DOH at Secretary Mario Montejo ng DOST, [Applause] Wala ho tayong masyadong umento, baka sa palakpak n’yo’y ganahan silang lalong magsaliksik at mag-ugnayan.

Marami pa po tayong kailangang solusyonan. Nakakabahala ang mataas pa ring maternal mortality ratio ng bansa. Kaya nga po gumagawa tayo ng mga hakbang upang tugunan ang pangangailangan sa kalusugan ng kababaihan. Nais din nating makamit ang Universal Health Care, at magkaroon ng sapat na kagamitan, pasilidad, at tauhan ang ating mga institusyong pangkalusugan.

Sa pagtugon natin sa mga ito, malaki ang maiaambag ng Sin Tax Bill. Maipasa na po sana ito sa lalong madaling panahon. [Applause] Mababawasan na ang bisyo, madadagdagan pa ang pondo para sa kalusugan.

Ano naman kaya ang sasalubong sa kabataan pagpasok sa paaralan? Sa lilim ng puno pa rin kaya sila unang matututo ng abakada? Nakasalampak pa rin kaya sila sa sahig habang nakikipag-agawan ng textbook sa kaklase nila?

Matibay po ang pananalig natin kay Secretary Luistro: Bago matapos ang susunod na taon, ubos na ang minana nating 66,800 na kakulangan sa silid-aralan. [Applause] Uulitin ko lang po, next year po ‘yan; 40,000 pa lang ho this year. Ang minana po nating 2,573,212 na backlog sa upuan, tuluyan na rin nating matutugunan bago matapos ang 2012. [Applause] Sa taon din pong ito, masisimot na rin ang 61.7 million na backlog sa textbook upang maabot na, sa wakas, ang one is to one ratio ng aklat sa mag-aaral. [Applause] Sana nga po, ngayong paubos na ang backlog sa edukasyon, sikapin nating huwag uling magka-backlog dahil sa dami ng estudyante. Sa tingin ko po, Responsible Parenthood ang sagot dito. [Applause]

At para naman po hindi mapag-iwanan ang ating mga State Universities and Colleges, mayroon tayong panukalang 43.61 percent na pag-angat sa kanilang budget para sa susunod na taon. [Applause] Paalala lang po: lahat ng ginagawa natin, may direksyon; may kaakibat na kondisyon ang dagdag-budget na ito. Kailangang ipatupad ang napagkasunduang SUC Reform Roadmap ng CHED at ng kaukulang mga state universities and colleges, upang siguruhing dekalidad ang magiging produkto ng mga pamantasang pinopondohan ng estado. Kung mataas ang grado ninyo sa assignment na ito, asahan naman ninyong dodoblehin din namin ang kayod para matugunan ang mga natitirang pangangailangan po ninyo. [Applause]

Panay addition po ang nagaganap sa ating budget sa edukasyon. Isipin po ninyo: ang budget ng DepEd na ipinamana sa atin noong 2010, 177 billion pesos. Ang panukala natin para sa 2013: 292.7 billion pesos. [Applause] Noong 2010, 21.03 billion pesos ang budget para sa SUCs. Taunan po iyang dinagdagan upang umabot na sa 37.13 billion pesos na panukala natin para sa 2013. [Applause] Pero sa kabila nito, ngayon pa lang, may nagpaplano nang magcut-classes para mag-piket sa Mendiola. Ganito po kasimple: ang 292.7 ay mas malaki sa 177, at ang 37.13 ay mas malaki sa 21.03. Kaya kung may nagsasabi o magsasabi pa ring binawasan natin ang budget ng edukasyon, kukumbinsihin na lang namin ang inyong mga paaralan na maghandog ng remedial math class para sa inyo. [Laughter and applause] At sana naman po, sa mga klaseng ‘to, pakiusap po namin, sana itong klaseng remedial na nga eh pasukan naman po ninyo.

Nang maupo tayo, at masimulan ang makabuluhang reporma, minaliit ng ilan ang pagpapakitang-gilas ng pamahalaan. Kundi raw buwenas, ningas-kugon lang itong mauupos rin paglaon. May ilan pa rin pong ayaw magretiro sa paghahasik ng negatibismo; silang mga tikom ang bibig sa good news, at ginawang industriya na ang kritisismo.

Kung may problema kayo na bago matapos ang taon, bawat bata ay may sarili nang upuan at aklat, tingnan ninyo sila, mata sa mata, at sabihin ninyong, “Ayaw kong makapag-aral ka.”

Kung masama ang loob ninyo na ang 5.2 million na pinakamahihirap na kabahayang Pilipino ay maaari nang pumasok sa ospital nang hindi iniintindi ang gastos sa pagpapagamot, tingnan ninyo sila ulit, mata sa mata, at sabihin ninyong, “Ayaw kong gumaling ka.”

Kung nagagalit kayo na may tatlong milyong pamilyang Pilipino nang tumutungo sa katuparan ng kanilang mga pangarap dahil sa Pantawid Pamilya, tingnan ninyo sila, mata sa mata, at sabihin ninyong, “Ibabalik ko kayo sa kawalan ng pag-asa.” [Applause]

Tapos na ang panahon kung kailan choice lang ng makapangyarihan ang mahalaga. Halimbawa, ang dating namumuno sa TESDA, nagpamudmod ng mga scholarship voucher; ang problema, wala palang nakalaang pondo para rito. Natural, tatalbog ang voucher. Ang napala: 2.4 billion pesos ang sinisingil ng mahigit isanlibong eskwelahan mula sa pamahalaan. Nagpapapogi ang isang tao’t isang administrasyon; sambayanang Pilipino naman ang pinagbabayad ngayon.

Pumasok si Secretary Joel Villanueva; [applause] hindi siya nagpasindak sa tila imposibleng pagbabagong dapat ipatupad sa kanyang ahensya. Sa kabila ng malaking utang na minana ng TESDA, 434,676 na indibidwal pa rin ang kanilang hinasa sa ilalim ng Training for Work Scholarship Program. [Applause] Kongkretong tagumpay din po ang hatid ng TESDA Specialista Technopreneurship Program (mas mahirap pong bigkasin kaysa sa resulta). Biruin po ninyo, bawat isa sa 5,240 na sertipikadong Specialistas, kumikita na ngayon ng 562 pesos kada araw o 11,240 pesos kada buwan. Mas malaki pa po ito sa minimum wage. [Applause]

Mula sa pagkasanggol, hanggang sa pagkabinata, gumagana na ang sistema para sa mamamayan. Sinisiguro nating manganganak ng trabaho ang pagsigla ng ating ekonomiya.

Alalahanin po natin, para tumabla lang, kailangang makalikha taun-taon ng isang milyong bagong trabaho para sa mga new entrants. Ang nalikha po natin sa loob ng dalawang taon: halos 3.1 million na bagong trabaho. [Applause]

Ito po ang dahilan kung bakit pababa nang pababa ang unemployment rate sa bansa. Nang dumating tayo, eight percent ang unemployment rate. Naging 7.2 ito noong Abril ng 2011, at bumaba pa lalo sa 6.9 ngayong taon, sa buwan rin ng Abril. [Applause] ‘Di po ba makatwirang mangarap na balang araw, bawat Pilipinong handang magbanat ng buto, may mapapasukang trabaho?

Tingnan na lamang po natin ang BPO sector. Noong taong 2000, limanlibo katao lang ang naempleyo sa industriyang ito. Fast forward po tayo ngayon: 638,000 katao na ang nabibigyang trabaho ng mga BPO, at labing-isang bilyong dolyar ang ipinasok nito sa ating ekonomiya noong taong 2011. [Applause] Ang projection nga po ng industriya, pagdating ng 2016, kung saan ako po ay magpapaalam na sa inyo, 25 billion dollars na ang maipapasok nito, at makakapag-empleyo ng 1.3 million na mga Pilipino. [Applause] Hindi pa po kasama rito ang tinatayang aabot sa 3.2 million na mga taxi driver, barista, mga sari-sari store, karinderya, at marami pang ibang makikinabang sa mga indirect jobs na malilikha dahil sa BPO industry.

Malaking bahagi din po ng ating job-generation strategy ang pagpapatayo ng sapat na imprastraktura. Sa mga nakapagbakasyon na sa Boracay, nakita na naman ninyo ang bagong-binyag nating terminal sa Caticlan. Nakalatag na rin po ang plano upang palawakin ang runway nito.

Magkakaroon pa po ‘yan ng mga kapatid. Bago matapos ang aking termino, nakatayo na ang New Bohol Airport sa Panglao, [applause] New Legaspi Airport sa Daraga, at Laguindingan Airport sa Misamis Oriental. [Applause] Ia-upgrade na rin po natin ang ating international airports sa Mactan, Puerto Princesa, at Tacloban. [Applause] Dagdag pa po diyan ang pagpapaganda ng mga airport sa Butuan, Cotabato, Dipolog, Pagadian, Tawi-Tawi, Southern Leyte, at San Vicente sa Palawan. [Applause] Kami po sa Tarlac ay maghihintay na lang. [Laughter]

Pang-apat na Pangulo na po akong sasalo sa problema ng NAIA 3. Hindi lang po eroplano ang nag-take off at nag-landing dito: maging mga problema’t anomalya, lumapag din. Nagbitiw na po ng salita si Secretary Mar Roxas: bago tayo magkita sa susunod na SONA, maisasaayos na ang mga structural defects na minana natin sa NAIA 3. [Applause]

Nitong Hunyo po, nagsimula na ring umusad ang proseso para sa LRT Line 1 Cavite Extension project, na magpapaluwag sa trapik ng Las Piñas, Parañaque, at Cavite. [Applause] Dagdag pa diyan, para lalong mapaluwag ang traffic sa Kamaynilaan at mapabilis ang pagtawid mula North Luzon hanggang South Luzon Expressway, magkakaroon ng dalawang elevated NLEX–SLEX connector. Matatapos po ang mga ito sa 2015. [Applause] Magiging one hour and 40 minutes na lang ang biyaheng Clark papuntang Calamba oras na makumpleto ang mga ito. Bago po tayo bumaba sa puwesto, nakatayo na rin ang mga dekalidad na terminal sa Taguig, Quezon City, at Parañaque na paparadahan ng bus biyaheng probinsya, [applause] upang hindi na sila makisiksik pa sa EDSA.

Nagbago na po ang takbo ng usapan tungkol sa ahensyang dati’y itinuturing na pugad ng kapalpakan. Naalala ko po dati: Kapag tag-ulan at umapaw ang Tarlac River, nalulunod ang MacArthur Highway. Tutunawin nito ang aspalto; magbabaku-bako ang kalsada hanggang sa tuluyan na nga itong mawawala. Bilang kinatawan noon ng aking distrito, inireklamo ko po ito. Ang tugon ng DPWH: alam namin ang problema, alam namin ang solusyon, pero wala kaming pera. Kinailangan ko pong makiusap sa aking mga barangay, at ang sabi ko po sa kanila ay “Kung hindi natin ito uunahin, walang gagawa nito, at tayo rin ang mapeperhuwisyo.” Dati, panay ang “hoy, gising!” sa gobyerno, bakit wala daw kasing ginagawa. Ngayon ang reklamo, “Sobra namang trapik, ang dami kasing ginagawa.” [Laughter and applause] Paalala lang din po: naisasaayos na natin ang mga kalsadang ito nang hindi nagtataas ng buwis. [Applause]

Bubuo tayo ng mga daanan, hindi ayon sa kickback o kursonada, pero ayon sa isang malinaw na sistema. Dahil hindi na bara-bara ang paglalagak natin ng pondo para sa mga proyekto, hindi na ito mapapako sa plano, totoong kalsada na ang pakikinabangan ng Pilipino. Nang maupo po tayo sa puwesto, 7,239 kilometers sa ating national road network ang hindi pa naisasaayos. One thousand five hundred sixty-nine kilometers na nito ang naipaayos natin sa ilalim ng pamamahala ni Secretary Babes Singson; [applause] sa 2012, 2,275 kilometers pa ang maidadagdag na natapos na rin po. Pati po ang mga kalsada at kurbadang mapanganib, tinutukoy at inaayos na gamit ang pinakabagong teknolohiya. Taun-taon po nating bubunuin ito, upang bago matapos ang aking termino, bawat pulgada ng ating national road network, maayos na po. Siyempre ‘wag lang po n’yo dagdagan ang national road network.

Hindi lang kalsada, kundi pati sistema, isinasaayos sa DPWH. Dahil sa pagsunod sa tamang proseso ng bidding at procurement, 10.6 billion pesos na ang natipid ng kanilang ahensya mula 2011 hanggang nitong Hunyo. [Applause] Maging mga kontratista, batid ang positibong bunga ng reporma sa DPWH. Sabi nga po nila, “Ang top 40 na kontratista, fully booked na raw po.”

Sana po hindi maantala ang pagpapatayo natin ng iba pang imprastraktura para hindi rin mapurnada ang paglago ng ibang industriya.

Kaakibat ng pagpapaunlad ng imprastraktura ang paglago ng turismo. Isipin po ninyo: Noong 2001, ang tourist arrivals sa ating bansa, 1.8 million. Nang dumating po tayo noong 2010, naglalaro ito sa 3.1 million. Mantakin po ninyo: sa hinaba-haba ng kanilang administrasyon, ang naidagdag nilang tourist arrivals, 1.3 million lamang; may ambag pa kaming kalahating taon diyan. Tayo naman po, Hunyo pa lang ng 2012, 2.1 million na turista na ang napalapag. [Applause] Mas marami pang dadagsa sa peak season bago matapos ang taon, kaya hindi ako nagdududang maaabot natin ang quota na 4.6 million na turista para sa 2012. [Applause] Ibig sabihin po, 1.5 million na turista ang ating maidadagdag. Samakatuwid, sa dalawang taon, mas malaki ang magiging paglago ng ating tourist arrivals, kumpara sa naidagdag ng pinalitan natin sa loob ng siyam at kalahating taon. Hindi po tayo nagtataas ng bangko; nagsasabi lang po tayo ng totoo. [Applause]

Pero hindi nakuntento rito si Secretary Mon Jimenez. Sabi niya, kung sa Malaysia may bumisitang 24.7 million na turista noong 2011, at kung sa Thailand naman tinatayang 17 million, sa dinami-dami ng magagandang tanawin sa ating bansa, hindi naman siguro suntok sa buwan kung mangarap tayong pagdating ng 2016, sampung milyong turista na ang bibisita sa Pilipinas kada taon. [Applause] Kung patuloy na magkakaisa ang sambayanang Pilipino, gaya ng ipinamalas nating hirangin ang Puerto Princesa Underground River bilang isa sa New Seven Wonders of Nature, walang dudang makakamtan natin ito. Ang pahayag nga po natin sa daigdig: “It’s more fun in the Philippines.” [Applause] Kahit wala pang isang taon sa puwesto si Secretary Mon Jimenez, nagagapas na natin ang positibong bunga ng ating mga naipunlang reporma. Masasabi nga po nating pagdating sa turismo, “It’s really fun—to have Secretary Mon Jimenez as our Secretary.” [Applause]

Kung paglago po ang usapan, nasa tuktok ng listahan ang agrikultura. Kayod-kalabaw po si Secretary Alcala upang makapaghatid ng mabubuting balita. [Applause] Binisita po niya ang lahat ng probinsya hindi para mangampanya sa sarili pero para ikampanya ang programa ng Department of Agriculture. Dati, para bang ang pinapalago ng mga namumuno sa Department of Agriculture ay ang utang ng NFA. Twelve billion pesos ang minana nilang utang; ang ipinamana naman nila sa atin, 177 billion pesos.

Hindi po ba’t noon, pinaniwala tayo na 1.3 million metric tons ang kakulangan sa bigas, at para tugunan ito, ‘di bababa sa two million metric tons ang kanilang inangkat noong 2010. Parang unlimited rice sila kung maka-order ng bigas, pero dahil sobra-sobra, nabubulok lang naman ito sa mga bodega. Ang 1.3 million metric tons, unang taon pa lang, napababa na natin sa 860,000 metric tons. [Applause] Ngayong taon, 500,000 na lang, kasama pa ang buffer sakaling abutin tayo ng bagyo. [Applause] Huwag lang po tayong pagsungitan ng panahon, harinawa, sa susunod na taon ay puwede na tayong mag-export ng bigas. [Applause]

Ang sabi po ni Secretary Alcala: ang susi dito, makatotohanang programa sa irigasyon at masigasig na implementasyon ng certified seeds program. [Applause] Ang masakit po, hindi bagong kaalaman ito; hindi lang ipinapatupad. Kung dati pa sila nagtrabaho nang matino, nasaan na kaya tayo ngayon?

Tingnan rin po natin ang industriya ng niyog at ang cocowater na dati tinatapon lang, ngayon, napapakinabangan na ng magsasaka. Noong 2009, 483,862 liters ng cocowater ang iniluwas natin. Umangat po ito ng 1,807,583 liters noong 2010. Huwag po kayong magugulat, noong 2011, 16,756,498 liters [applause]—puwede ho bang ulitin iyon?—16,756,498 liters ng cocowater ang in-export ng Pilipinas. Ang coco coir naman, kung dati walang pumapansin, ngayon may shortage na dahil pinapakyaw ng mga exporter. Hindi natin sasayangin ang pagkakataong ito. Bibili pa tayo ng mga bagong makinang magpoproseso ng bunot para makuha ang mga hiblang ginagawa mula sa coco coir. Sa susunod na taon, lalo nating mapapakinabangan ang industriya ng niyog. Naglaan na tayo ng 1.75 billion pesos upang mamuhunan at palaguin ito. [Applause]

Sinimulan po ng aking ina ang Comprehensive Agrarian Reform Program. Nararapat lamang na matapos ang programang ito sa panahon ng aking panunungkulan. [Applause]

Isinasaayos na po ang sistema upang mapabilis ang pagpapatupad ng repormang agraryo. Ginagawa ng pamahalaan ang lahat ng hakbang upang maipamahagi sa ating magsasaka ang mga lupaing diniligan at pinagyaman ng kanilang pawis. Subalit mayroon pa rin pong ayaw paawat sa pagtatanim ng mga balakid. Ang tugon ko sa kanila: susunod tayo sa batas. Ang atas ng batas, ang atas ng taumbayan, at ang atas ko: Bago ako bumaba sa puwesto, naipamigay na dapat ang lahat ng lupaing sakop ng CARP. [Applause]

Liwanagin naman po natin ang nangyayari sa sektor ng enerhiya. Mantakin po ninyo: Dati po, umabot lang ang kawad ng kuryente sa barangay hall, “energized” na raw ang buong barangay. Kaya ganoon na lang kung ipagmalaki nilang 99.98 percent na raw ng mga barangay sa bansa ang may kuryente. Pati ba naman sa serbisyong dapat ay matagal nang napapakinabangan ng Pilipino, nagkakagulangan pa? Kaya nga po, para subukan ang kakayahan ng DOE at NEA, naglaan tayo ng 1.3 billion pesos para pailawan ang unang target na 1,300 sitios, sa presyong isang milyong piso bawat isa. Nang matapos sila, ang napailawan sa inilaan nating pondo: 1,520 sitios, at gumastos lamang sila ng 814 million pesos. [Applause] Nagawa nila ito sa loob lamang ng tatlong buwan, at mas marami pa pong gagawin sa taong ito hanggang maubos ‘yang 36,000 na sitiong walang kuryente. Kay Secretary Rene Almendras, bilib talaga ako sa iyo; [applause] parang hindi ka nauubusan ng enerhiya. Sa paghahatid-serbisyo, hindi ka lang ever-ready, nagmistulang energizer bunny ka pa—you keep on going, and going, and going. [Applause]

Nangingibabaw na nga po ang liwanag sa ating bayan—liwanag na nagsiwalat sa krimeng nagaganap sa madidilim na sulok ng lipunan. Ang pinagsisikapang kitain ng Pilipino, hindi na magagantso. Patuloy po ang pagbaba ng crime volume sa buong bansa. Ang mahigit limandaan libong krimen na naitala noong 2009, mahigit kalahati po ang nabawas: 246,958 na lamang iyan nitong 2011. Dagdag pa rito, ang dating dalawanlibo’t dalawandaang kaso ng carnapping noong 2010, lampas kalahati rin ang ibinaba; 966 na lang po iyan pagdating ng 2011.

Ito nga po sana ang dalhin ng ating mga headline. Hindi po natin sinasabing wala nang krimeng nagaganap, pero palagay ko naman po, wala dapat magalit na nangalahati na ito. Si Raymond Dominguez na matagal nang labas-masok sa kulungan, hindi ba’t sa loob lamang ng mahigit isang taon, nasentensyahan at naipakulong na? Ang dalawa pa niyang kapatid ay sinampahan na rin natin ng kaso at kasalukuyan na ring nakabilanggo. May dalawang suspect sa bus bombing sa Makati noong nakaraang taon, ang isa po’y pumanaw na; ‘yung isa, humihimas na ng rehas. Kakosa niya ang mahigit sampung libong sangkot sa ilegal na droga na inaresto ng PDEA nitong 2011. [Applause]

Alam po nating hindi araw-araw ang laban ni Pacman, at hindi puwedeng iasa dito ang pagbaba ng krimen. Kaya nga po pinalalakas natin ang puwersa ng kapulisan. ‘Di po ba, nang dumating tayo, apatnapu’t limang porsyento ng ating kapulisan ang walang baril at umaasa sa anting-anting habang tumutugis ng masasamang-loob? [Laughter] Mayroon pong nanalo na sa bidding, tinitiyak na lamang nating dekalidad ang kanilang mga produkto. Pagkatapos ng proseso, at itong taon po nating inaasahan ito, maipagkakaloob na ang 74,600 na baril na magagamit nila upang ipagtanggol at alagaan ang bayan, lipunan, at sarili. [Applause]

Dumako naman po tayo sa usapin ng pambansang tanggulan. May mga nagsabi na po na ang ating Air Force, “all air, at no force.” [Laughter] Imbes na alagaan ng estado, para bang sinasadyang ilagay sa alanganin ang ating mga sundalo. Hindi po tayo makakapayag na manatiling ganito.

Makalipas nga lang po ang isang taon at pitong buwan, nakapaglaan na tayo ng mahigit dalawampu’t walong bilyong piso para sa AFP Modernization Program. Aabutan na nito ang tatlumpu’t tatlong bilyong pisong pondo na ipinagkaloob sa nasabing programa sa nakalipas na labinlimang taon. [Applause] Bumubuwelo pa lang po tayo sa lagay na ‘yan. Kapag naipasa na ang panukala nating AFP modernization bill sa Kongreso, makakapaglaan tayo ng pitumpu’t limang bilyong piso para sa susunod na limang taon.

Kasado na rin po ang tatlumpung milyong dolyar na pondong kaloob ng Estados Unidos para sa Defense Capability Upgrade and Sustainment of Equipment Program ng AFP. Bukod pa po ito sa tulong nila upang pahusayin pa ang pagmanman sa ating mga baybayin sa ilalim ng itatayong Coast Watch Center ng Pilipinas.

Nagka-canvass na rin po ang Sandatahang Lakas ng mga kagamitan tulad ng mga kanyon, armored personnel carrier, at frigates. Hindi magtatagal, dadaong na ang karelyebo ng BRP Gregorio del Pilar sa ating pampang. Sa Enero, aangkla na po sa Pilipinas ang BRP Ramon Alcaraz, ang pangalawa nating Hamilton class cutter. ‘Di na po bangkang papel ang ating ipapalaot; [applause] ngayon, mga hi-tech at dekalidad na barko na ang tatanod sa 36,000 kilometers nating coastline.

Mainam na rin po siguro kung maglilinis-linis na ng mga hangar ang ating Sandatahang Lakas, dahil darating na ang mga kagamitang lalong magpapatikas sa ating tanggulan. Sa wakas, may katuwang na po ang kaisa-isa nating C-130 na tatlumpu’t anim na taon nang rumoronda sa himpapawid. Dalawa pang C-130 ang magiging operational ulit sa taong ito. Bago matapos ang taong ito, inaasahan nating maide-deliver na ang binili nating dalawampu’t isang refurbished UH-1H Helicopter, apat na combat utility helicopters, mga radyo’t iba pang communication equipment, rifles, mortars, mobile diagnostic laboratories, kasama na ang bullet station assembly para sa arsenal. [Applause] Pagdating naman po ng 2013, lalapag na ang sampung attack helicopters, dalawang naval helicopters, dalawang light lift aircraft, isang frigate, at mga force protection equipment. [Applause]

At hindi lang po natin sa armas ipinaparamdam ang pagkalinga sa ating pulis at kasundaluhan. Nabawasan na rin po ang mga pasanin nila sa pamumuhay dahil sa mahigit dalawampu’t dalawang libong bahay ang naipatayo na sa ilalim ng AFP–PNP housing program. [Applause]

Hindi po ito tungkol sa pakikipaggirian o pakikipagmatigasan. Hindi ito tungkol sa pagsisiga-sigaan. Tungkol ito sa pagkamit ng kapayapaan. Tungkol ito sa kakayahan nating ipagtanggol ang ating sarili—isang bagay na kay tagal nating inisip na imposible. Tungkol po ito sa buhay ng isang sundalong araw-araw sumasabak sa peligro; tungkol ito sa pamilya niyang nag-aabang na makabalik siyang ligtas, ano man ang kanyang makaharap. Hayaan nating ang ilang mga benipisyaryo ang magsabi sa pagbabago ng buhay po nila:

[Video starts]

“Nagpapasalamat sa Poong Maykapal. Binigyan kami ng ganitong pagkakataon—binigyan ng blessing na ganito. Pangalawa, ‘yung pagkakaroon natin ng mabait na pangulo. Itong proyekto na ito ay hindi niya kami pinababayaan—mga kapulisan at mga sundalo—sandatahan ng ating Pilipinas.” - SPO1 Domingo Medalla [PNP Housing Beneficiary]

“Kinakaya namin, ma’am. Pero ginagawan ko talaga ng paraan na makapasok sila [sa eskuwela]. ‘Yun lang talaga, ma’am, ang misyon ko sa buhay na mapaaral sila, maibigay ko ‘yung tamang edukasyon, na hindi maging gusgusin ang anak ko, hindi kaawa-awa[an] ng mga tao, may magulang na dapat magtaguyod. At, napapasalamat ako sa Pantawid [Pamilya Program], ma’am, dahil may natutunan ako ditong malaki.” - Eva Neri [CCT beneficiary]

“Malaking tulong na isa kami—ang alam ko kauna-unahan na nakinabang at nakikinabang pa sa package na ‘to na Category Z Package ng PhilHealth. Nagpapasalamat kami nang sobra at hindi man maganda na nagkaroon ng sakit ang anak ko, pero mayroong PhilHealth na tutulong at handang tumulong sa mga gastusin namin.” - Kristine Tatualla [PhilHealth beneficiary]

“Noong araw na nasama ako sa isang Oakwood Mutiny—‘yung pinaglalaban namin, ito na po ‘yung hinihintay namin para sa pagbabago at ito na po ang pagkakataon natin para magkaroon tayo ng sariling bahay lalong lalo na sa programa ng ating presidente na si Benigno Aquino III.” - PFC Rolly Bernal [AFP Housing Beneficiary]

[Video ends]

At ngayon ngang inaaruga na sila ng taumbayan, lalo namang ginaganahan ang ating kasundaluhan na makamtan ang kapayapaan. Tagumpay pong maituturing ang dalawandaan at tatlong rebeldeng sumuko at nagbabalik-loob na sa lipunan, at ang 1,772 na bandidong nawakasan na ang karahasan. Halimbawa po, ang kilabot na teroristang si Doctor Abu, na hindi na makakapaghasik ng kaniyang lagim. Nagpupugay rin po tayo sa panunumbalik sa katahimikan sa mga lugar na matagal nang biningi ng putukan. Ang resulta nga po ng bayanihan: 365 na barangay ang naagaw sa kamay ng kaaway, 270 na gusali’t paaralan ang naipaayos, at 74 health centers ang naipagawa. [Applause]

Kung kapayapaan na lang din po ang usapan, dumako naman tayo sa lugar na matagal naging mukha ng mga mithiing ‘di makamtan-kamtan. Bago po magsimula ang mga reporma natin sa ARMM, at alam naman po n’yo, may mga ghost students doon, na naglalakad sa isang ghost road, tungo sa isang ghost school, para magpaturo sa isang ghost teacher. Ang mga aparisyon pong gumulantang kay OIC Governor Mujiv Hataman: [applause] Apat na eskuwelahan na natagpuang may ghost students; iniimbestigahan na rin ang mga teacher na hindi lumilitaw ang pangalan sa talaan ng Professional Regulation Commission, gayundin ang mga tauhan ng gobyernong hindi nakalista sa plantilya. Limampu’t limang ghost entry ang tinanggal sa payroll. Ang dating paulit-ulit na pagsasaboy ng graba sa kalsada para lang pagkakitaan ng pera, bawal na. Wala nang cash advance sa mga ahensya, para maiwasan ang pagsasamantala. Ang mga multo sa voters list, mapapatahimik na ang kaluluwa. [Applause] Kaya nga po kay OIC Gov. Mujiv Hataman, ang masasabi natin: talaga namang isa ka nang certified ghost buster.

Ang pumalit po, at pinapalit na: pabahay, tulay, at learning center para sa mga Badjao sa Basilan. Mga community-based hatchery, lambat, materyales para maglinang ng seaweeds, at punlang napakinabangan ng 2,588 na mangingisda. Certified seeds, punla ng gabi, cassava, goma, at mga punong namumunga para sa 145,121 na magsasaka. Simula pa lang po iyan; nakalaan na ang 183 million pesos para sa mga municipal fishing port projects sa ARMM; 310.4 million pesos para sa mga istasyon ng bumbero; 515 million pesos para sa malinis na inuming tubig; 551.9 million pesos para sa mga kagamitang pangkalusugan; 691.9 million pesos para sa daycare centers; at 2.85 billion pesos para sa mga kalsada at tulay na babagtas sa rehiyon. Ilan lang po iyan sa patutunguhan ng kabuuang 8.59 billion pesos na ipinagkaloob ng pambansang gobyerno para isakatuparan ang mga reporma sa ARMM. [Applause] Lilinawin ko rin po, hindi pa kasama rito ang taunang suportang natatanggap nila, na ngayong 2012 ay umabot sa 11.7 billion pesos. [Applause]

Miski po ang mga dating gustong tumiwalag, nakikita na ang epekto ng reporma. Kinikilala natin bilang pahiwatig ng kanilang tiwala ang nakaraang pitong buwan, kung kailan walang nangyaring sagupaan sa pagitan ng militar at ng MILF. Sa peace process naman po, hayag at lantaran ang usapan. Nagpapamalas ang magkabilang panig ng tiwala sa isa’t isa. Maaaring minsan, magiging masalimuot ang proseso; signos lang po ito na malapit na nating makamit ang nag-iisa nating mithiin: Kapayapaan.

Mapayapang pag-uusap rin po ang prinsipyong isinulong natin upang mabuo ang ating Executive Order ukol sa pagmimina. Ang kaisipan sa likod ng nabuong consensus: mapakinabangan ang ating likas na yaman upang iangat ang buhay ng Pilipino, hindi lamang ngayon kundi pati na rin sa susunod na salinlahi. Hindi natin pipitasin ang ginintuang bunga ng industriyang ito, kung ang magiging kabayaran ay ang pagkasira ng kalikasan. [Applause]

Ngunit unang hakbang lamang ito. Isipin po ninyo, noong 2010, 145 billion pesos ang kabuuang halaga na nakuha mula sa pagmimina, subalit 13.4 billion pesos lamang o siyam na porsyento ang napunta sa kaban ng bayan. Ang likas na yaman, pag-aari ninyo; hindi tayo papayag na balato lang ang mapupunta sa Pilipino. Umaasa po tayo sa pakikiisa ng Kongreso upang makapagpasa ng batas na sisigurong napapangalagaan ang kalikasan at matitiyak na makatarungan ang magiging pakinabang ng publiko at pribadong sektor sa mga biyayang makukuha natin mula sa industriyang ito. [Applause]

Pag-usapan po natin ang situwasyon sa Disaster Risk Reduction and Management. Dati, ang gobyernong dapat tumutulong, nanghihingi rin ng tulong. Ngayon, nasa Pasipiko pa lang ang bagyo, alam na kung saan idedestino ang ayuda, at may malinaw nang plano upang maiwasan ang peligro.

Tuwing pag-uusapan nga po ang sakuna, lagi kong naaalala ang nangyari po sa amin sa Tarlac noong minsang bumagyo. Sa lakas ng ulan, bumigay ang isang dike. Nang nagising ang atin pong barangay captain, tinangay na ng baha ang kanyang bahay at mga kagamitang pangsaka. Buti nga po’t nailigtas ang buong mag-anak. Malas lang po ng kalabaw nilang naiwang nakatali sa puno; nabigti ito sa lakas ng ragasa.

Walang kalaban-laban din po ang marami sa tinamaan ng bagyong Ondoy, Pepeng, at Sendong. Napakarami pong nasawi sa paghagupit ng mga delubyong ito. Sa ilalim ng bagong-lunsad na Project NOAH, isinakay natin sa iisang bangka ang mga inisyatiba kontra-sakuna, at hindi na rin po idinadaan sa tsamba ang paglilikas sa mga pamilya. Gamit ang teknolohiya, nabibigyan na ng wastong babala ang Pilipino upang makapaghanda at makaiwas sa disgrasya.

Real-time at direkta na ang pakinabang ng walumpu’t anim na automated rain gauges at dalawampu’t walong water level monitoring sensors natin sa iba’t ibang rehiyon. Bago matapos ang 2013, ang target natin: animnaraang automated rain gauges at apatnaraan at dalawampu’t dalawang water level sensors. Ipapakabit po natin ang mga ito sa labingwalong pangunahing river basins sa buong bansa. [Applause]

Isa pa pong pagbabago: Dati, ang mga ahensya’y kanya-kanyang habulan ng numero, kanya-kanyang agenda, kanya-kanyang pasikatan. Ngayon, ang kultura sa gobyerno: bayanihan para sa kapakanan ng taumbayan. Convergence po ang tawag natin dito.

Dati pa naman po naglipana ang mga programa sa tree planting. Pero matapos magtanim, pababayaan na lang ang mga ito. Kapag nakita ng mga komunidad na naghahanap din ng kabuhayan, puputulin ang mga ito para gawing uling.

May solusyon na po rito. Mayroon na pong 128,558 hectares ng kagubatang naitanim sa buong bansa; bahagi lang po iyan ng kabuuang 1.5 million na ektaryang matatamnan bago tayo bumaba sa puwesto. [Applause] Nakapaloob po rito ang mga komunidad na nasa ilalim ng National Convergence Initiative. Ang proseso: pagkatanim ng puno, makikipag-ugnayan ang DSWD sa mga komunidad. Kapalit ng conditional cash transfer, aalagaan ang mga puno; mayroon ding mga magpapalago ng bagong punla sa nursery. Three hundred thirty-five thousand seventy-eight na po ang mga Pilipinong nakakakuha ng kabuhayan mula dito.

Sa isa nga pong programa, nakiambag din ang pribadong sektor, na nagbibigay ng espesyal na binhi ng kape at cacao sa komunidad, at tinuturuan silang alagaan at siguruhing mataas ang ani. Itinatanim ang kape sa ilalim ng mga puno, na habang nakatayo ay masisigurong hihigop ng baha at tutulong makaiwas tayo sa pinsala. Ang kumpanyang nagbigay ng binhi, sure buyer na rin ng ani. Panalo po ang mga komunidad na may dagdag kita, panalo ang pribadong sektor, panalo pa ang susunod na salinlahing makikinabang sa matatayog na puno. [Applause]

Matagal na pong problema ang illegal logging. Mula nga po nang lumapag ang EO 23, nakasabat na si Mayor Jun Amante ng mahigit anim na milyong pisong halaga ng troso. Nagpapasalamat tayo sa kanya. Sa Butuan pa lang ito; paano pa kung magpapakita ng ganitong political will ang lahat ng mga LGU?

Ang mga trosong nakukumpiska ng DENR, lalapag sa mga komunidad na naturuan na ng TESDA ng pagkakarpintero. Ang resulta: upuan para sa mga pampublikong paaralan na hawak naman ng DepEd. Isipin po ninyo, ang dating pinagmumulan ng pinsala, ngayon, tulay na para sa mas mabuting kinabukasan. Dati, imposible nga ito; imposible kung nagbubulag-bulagan ang pamahalaan sa ilegal na gawain.

Kaya kayong mga walang konsensya; kayong mga paulit-ulit isinusugal ang buhay ng kapwa Pilipino: maghanda na kayo. Tapos na ang maliligayang araw po ninyo. [Applause] Sinampolan na natin ang tatlumpu’t apat na kawani ng DENR, isang PNP provincial director, at pitong chiefs of police. Pinagpapaliwanag na rin po natin ang isang regional director ng PNP na nagbingi-bingihan sa aking utos at nagbulag-bulagan sa mga dambuhalang trosong dumaan sa kanilang tanawin. Kung hindi kayo umayos, isusunod namin kayo. Magkubli man kayo sa ilalim ng inyong mga padrino, aabutan namin kayo. Isasama na rin namin ang mga padrino ninyo. [Applause] Kaya bago pa magkasalubong ang ating landas, ako po’y muling makikiusap, mas maganda sigurong tumino na kayo.

Mula sa sinapupunan, sa pag-aaral at pagtatrabaho, may pagbabago nang haharap sa Pilipino. At sakaling piliin niyang magserbisyo sa gobyerno, tuloy pa rin ang pag-aaruga ng estado hanggang sa kanyang pagreretiro. Tatanawin ng pamahalaan ang kanyang ambag bilang lingkod-bayan, at hindi ipagdadamot sa kanya ang pensiyong siya rin naman ang nagpuhunan.

Isipin po ninyo, at ako po’y nagulat dito: may mga pensyonado tayong tumatanggap ng 500 pesos lamang kada buwan. Paano kaya niya ito pagkakasiyahin sa tubig, kuryente, at pagkain araw-araw? Ang atin pong tugon: Pagsapit ng bagong taon, hindi na bababa sa limanlibong piso ang matatanggap na buwanang pensyon ng ating old-age and disability pensioners. [Applause] Masaya tayong matutugunan natin ang pangangailangan nila ngayon, nang hindi isinusugal ang kapakanan ng mga pensyonado bukas.

Iba na po talaga ang mukha ng gobyerno. Sumasabay na po sa pribadong sektor ang ating pasahod para sa entry level. Pero kapag sabay kayong na-promote ng kaklase mong piniling mag-pribado, nagkakaiwanan na.

Mahahabol din po natin iyan; pero sa ngayon po, ang good news natin sa mga nagtatrabaho sa pamahalaan: Performance-Based Incentives. Dati, miski palpak ang palakad ng isang ahensya, very satisfactory pa rin ang pinakamababang rating ng empleyado. Dahil sa pakikisama, nahihirapan ang bisor na bigyan ng makatarungang rating ang mga tauhan niya. Nakakawawa tuloy ang mga mahusay magtrabaho. Nawawalan sila ng dahilan para galingan dahil parehas lang naman ang insentibo ng mga tamad at pursigido.

Heto po ang isa lamang sa mga hakbang natin upang tugunan ito. Simula ngayong taon, magpapatupad tayo ng sistema kung saan ang bonus ay nakabase sa pagtupad ng mga ahensya sa kanilang mga target para sa taon. [Applause] Nasa kamay na ng empleyado ang susi sa kanyang pag-angat. Ang insentibo, maaaring umabot ng tatlumpu’t limang libong piso, depende sa pagpapakitang-gilas mo sa iyong trabaho. Dagdag pa ito sa across-the-board na Christmas bonus na matatanggap mo.

Ginagawa natin ito, hindi lamang para itaas ang kumpiyansa at ipakita ang pagtitiwala natin sa ating mga lingkod-bayan. Higit sa lahat, para ito sa Pilipinong umaasa sa tapat at mahusay na serbisyo mula sa lingkod-bayan, at umaasang sila at sila lamang ang itinuturing na boss ng kanilang pamahalaan. [Applause]

Alam po niyo, sa simula pa lang mayroon nang mga kumukuwestiyon sa sinasabi nating, “Kung walang corrupt, walang mahirap.” Hanggang ngayon mayroon pa rin pong mangilan-ngilang nagtatanong: nakakain ba ang mabuting pamamahala? Ang simpleng sagot, “Siyempre.”

Isipin po natin ang ating pinanggalingan: Dati, parang “Wild West” ang pamumuhunan sa Pilipinas. May peligro na nga ang negosyo, sinagad pa ang risko dahil sa ‘di tiyak at nakalihim na patakaran. Kakamayan ka gamit ang kanan, kokotongan ka naman na gamit ang kaliwa.

Ngayon, dahil patas na ang laban, at may hayag at hindi pabagu-bagong mga patakaran, patuloy ang pagtaas ng kumpiyansa sa ating ekonomiya. Patuloy ang pagpasok ng puhunan; patuloy ang pagdami ng trabaho; patuloy ang positibong siklo ng pagkonsumo, paglago ng negosyo, at pagdami ng mamamayang naeempleyo. [Applause]

Dahil maayos ang paggugol ng gobyerno, walang tagas sa sistema. Dahil maayos ang pangkolekta ng buwis, lumalago ang kaban ng bayan. Bawat pisong nakokolekta, tiyak ang pupuntahan: Piso itong diretso sa kalsada, piso para sa bakuna, piso para sa classroom at upuan, piso para sa ating kinabukasan. [Applause]

Dahil maayos ang paggawa ng tulay, kalsada, at gusali, itinatayo ang mga ito kung saan kailangan. Maayos ang daanan, mas mabilis ang takbo ng produkto, serbisyo, at mamamayan.

Dahil maayos ang pamamahala sa agrikultura, tumataas ang produksyon ng pagkain, at hindi pumapalo ang presyo nito. Stable ang pasahod, at mas malakas ang pambansang ekonomiya.

Tunay nga po, ang matatag at malakas na ekonomiyang pinanday ng mabuting pamamahala ang pinakamabisang kalasag laban sa mga hamon na kinakaharap ng daigdig. Dalawang taon po nating binaklas ang mga balakid sa pag-unlad, at ngayon, tayo na lang mismo ang makakapigil sa ating sariling pag-angat.

Ginawa po natin ang lahat ng ito habang binubuno rin ng bawat bansa sa iba’t ibang sulok ng daigdig ang kani-kanilang problema’t pagsubok.

Hindi po tayo nag-iisa sa mundo, kaya’t habang tinutugunan natin ang sarili nating mga suliranin, angkop lamang na bantayan din ang ilang pangyayaring maaaring makaapekto sa atin.

Naging maugong ang mga kaganapan sa Bajo de Masinloc. May mga mangingisdang Tsinong pumasok sa ating teritoryo. Nasabat ng barko natin at nasabat sa kanilang mga barko ang endangered species. Bilang pinuno, kailangan kong ipatupad ang batas na umiiral sa ating bansa. Sa pagsulong nito, nagbungguan ang Nine-Dash Line Theory ng mga Tsino, na umaangkin sa halos buong West Philippine Sea, at ang karapatan natin at ng marami pang ibang bansa, kasama na ang Tsina, na pinagtibay naman ng United Nations Convention on the Laws of the Sea.

Ibayong hinahon ang ipinamalas natin. Ang barko ng Hukbong Dagat, bilang tanda ng ating malinis na hangarin, ay agad nating pinalitan ng barkong sibilyan. Hindi tayo nakipagsagutan sa mga banat ng kanilang media sa atin. Hindi naman po siguro kalabisan na hilingin sa kabilang panig na galangin ang ating karapatan, gaya ng paggalang sa kanilang mga karapatan bilang kapwa bansang nasa iisang mundong kailangang pagsaluhan.

Mayroon po tayong mga miron na nagsasabing hayaan na lang ang Bajo de Masinloc; umiwas na lang tayo. Pero kung may pumasok sa inyong bakuran at sinabing sa kanya na ang kanyang kinatatayuan ay sa kanya na, papayag ba kayo? Hindi naman po yata tamang ipamigay na lang natin sa iba ang sadyang atin talaga. [Applause]

Kaya nga po hinihiling ko sa sambayanan ang pakikiisa sa isyung ito. Iisa lang po dapat ang kumpas natin. Tulungan ninyo akong iparinig sa kabilang panig ang katuwiran ng ating mga paninindigan.

Hindi po simple ang sitwasyon, at hindi magiging simple ang solusyon. Magtiwala po kayo, kumokonsulta tayo sa mga eksperto, at sa lahat ng pinuno ng ating bansa, pati na sa mga kaalyado natin—gayundin sa mga nasa kabilang panig ng usaping ito—upang makahanap ng solusyon na katanggap-tanggap sa lahat. [Applause]

Sa bawat hakbang sa tuwid na daan, nagpunla tayo ng pagbabago. Ngunit may mangilan-ngilan pa ring pilit na bubunot nito. Habang nagtatalumpati ako ngayon, may mga nagbubulung-bulungan sa isang silid at hinihimay ang aking mga sinasabi; naghahanap ng butas na ipambabatikos bukas. Sasabihin nila, “Salita lang ito, at hindi totoo ang tuwid na landas.” Sila rin po ang magsasabing hayaan na, magkaisa na; forgive and forget na lang para makausad na tayo.

Hindi ko po matatanggap ito. Forgive and forget na lang ang sampung taon na nawala sa atin? Forgive and forget na lang para sa magsasakang nabaon sa utang dahil sa kakaangkat natin ng bigas, gayong puwede naman palang pagyamanin ang ating sariling lupa?

Forgive and forget na lang ba para sa pamilya ng isang pulis na namatay nang walang kalaban-laban, dahil batuta lang ang hawak niya habang hinahabol ang armadong masasamang-loob?

Forgive and forget na lang ba para sa mga naulila ng limampu’t pitong biktima ng masaker sa Maguindanao? Maibabalik ba sila ng “forgive and forget?” [Applause] Forgive and forget ang lahat ng atraso ng mga naglubog sa atin sa bulok na estado? Forgive and forget para maibalik ang lumang status quo? Ang tugon ko, “Ang magpatawad, maaari; ang makalimot, hindi.” [Applause] Kung ang nagkasala ay hindi mananagot, gagarantiyahan mo ang pagpapahirap muli sa sambayanan.

Ang tunay na pagkakaisa at pagkakasunduan ay magmumula lamang sa tunay at ganap na katarungan. Katarungan ang tawag sa plunder case na isinampa laban sa dating pangulo. [Applause] Katarungan na bigyan siya ng pagkakataong harapin ang mga akusasyon at ipagtanggol ang kanyang sarili. Katarungan ang nasaksihan natin noong ikadalawampu’t siyam ng Mayo. Noong araw na iyon, pinatunayan natin: Posibleng mangibabaw ang katarungan kahit na ang kabangga mo ay may mataas na katungkulan. [Applause] Noong araw na iyon, may isang Delsa Flores sa Panabo, Davao del Norte, na nagsabing, “Posible palang iisang batas lang ang kailangang sundin ng court interpreter na tulad ko, at ng Punong Mahistrado.” [Applause] Posible palang maging patas ang timbangan; maaaring isakdal at panagutin miski ang mayaman at makapangyarihan.

Kaya po sa susunod na magiging Punong Mahistrado, malaki ang inaasahan sa inyo ng sambayanan. Napatunayan na po nating posible ang imposible; ang trabaho natin ngayon, siguruhing magpapatuloy ang pagbabago tungo sa tunay na katarungan, matapos man ang ating termino. [Applause] Marami pong sira sa sistemang kailangan ninyong kumpunihin, at alam kong hindi magiging madali ito. Alam ko po kung gaano kabigat ang pasanin ng isang malinaw na mandato; ngunit ito ang atas sa atin ng taumbayan; ito ang tungkuling ating sinumpaan; ito ang kailangan nating gampanan.

Simple lang ang hangad natin: Kung inosente ka, buong-loob kang haharap sa korte, dahil kampante kang mapapawalang-sala ka. Kung ikaw ang salarin, anuman ang apelyido mo, o gaano man karami ang titulong nakakabit sa iyong pangalan, may katiyakan din na pananagutan mo ang ginawa mong kasalanan. [Applause]

Salamat din po kay Ombudsman Conchita Carpio-Morales, [applause] sa pagtanggap ng hamon na maging tunay na tanod-bayan. Kung tutuusin, puwede na niyang tanggihan ang responsibilidad at sabihing, “Retirado na ako, puwede bang ‘yung iba na lang?” Subalit nangibabaw ang kaniyang malasakit sa bayan. Sa kabila nito, may nagregalo pa rin sa kanya ng granada sa bahay. [Laughter] Ma’am, may mga darating pa pong pagsubok; baka po paglaon, magaya na kayo sa akin na tinatawag, sabay-sabay pang tinatawag, na ganid na kapitalistang kakuntsaba o komunista din patungong diktador dahil sa masigasig na mga repormang ipinapatupad natin.

Bilib po ako sa inyong pagpapakitang-gilas at maraming salamat sa pagiging instrumento ng katarungan, lalo na noong kasagsagan ng impeachment trial. [Applause] Salamat din po sa dalawang institusyong bumubuo ng Kongreso: Sa Senado at Kamara de Representante, na tinimbang ng taumbayan at nakitang sapat na sapat.

Sa lahat po ng tumulong sa pagpapagana ng mga prosesong pangkatarungan: Dumaan kayo sa matinding pagsubok, batikos, at agam-agam; kasama pa ang kaba na kung natalo tayo, kayo ang unang pupuntiryahin ng kalaban. Pero ‘di kayo natinag. Umasa sa inyo ang Pilipino, at pinatunayan ninyong tama ang pag-asa sa inyo. Hindi ninyo binigo ang sambayanan; ipinaliwanag ninyo lalo ang ating kinabukasan. [Applause]

Paalala lang po: Hindi natatapos ang laban sa isang tiwaling opisyal na natanggal sa puwesto, sa isang maanomalyang kontratang napigil ipatupad, o sa isang opisinang naituwid ang pamamalakad. Kaya naman nananawagan po tayo sa Kongreso na ipasa ang panukala nating sa pag-amyenda sa Anti-Money Laundering Act, upang mas mapaigting pa natin ang pagpapanagot sa mga tiwali.

Itong tinatamasa natin ngayon: ang bawat nailawan at iilawan pang sitio; ang bawat daan, tulay, paliparan, tren, at daungan; ang bawat kontratang walang bukol; ang kaligtasan at kapayapaan mula lungsod hanggang nayon; ang pagbalik ng piring sa sistemang pangkatarungan; ang bawat classroom, upuan, at aklat na napasakamay ng kabataan; ang bawat Pilipinong nahahandugan ng bagong kinabukasan—ang lahat ng ito, naabot natin sa loob lamang ng dalawang taon.

Pagtabihin po natin ang dalawang taon na ito, at ang nakaraang siyam at kalahating taon na ating pinagdusahan. ‘Di po ba’t sumusulong na ang agenda ng pagbabago? Ang kapareho namin ng adhikain, malamang, kasama namin sa agendang ito. At kung kontra ka sa amin, siguro kontra ka rin sa ginagawa namin. Kung kumukontra sila sa agenda ng pagbabago, masasabi ba niyang sila’y nasa panig ninyo?

Paparating na naman po ang halalan. Kayo po, ang aming mga boss, ang tangi naming susundan. Ang tanong ko sa inyo, “Boss, saan tayo tatahak? Tuloy ba ang biyahe natin sa tuwid na landas, o magmamane-obra ba tayo paatras, pabalik sa daan na baluktot at walang patutunguhan?”

Naalala ko pa po noong nagsimula tayo. Mulat na mulat ako sa bigat ng pasaning sasalubong sa atin. Kabilang ako sa mga nag-isip: Kaya pa bang ituwid ang ganito kabaluktot na sistema?

Heto po ang aking natutuhan sa dalawampu’t limang buwan ng pagkapinuno: Walang pong imposible. [Applause] Walang imposible dahil kung nakikita ng taumbayan na sila ang tanging boss ng kanilang pamahalaan, bubuhatin ka nila, gagabayan ka nila, sila mismo ang mamumuno tungo sa makabuluhang pagbabago. Hindi imposible na ang Pilipinas ang maging kauna-unahang bansa sa Timog-Silangang Asya na magbibigay at nagbibigay ng libreng bakuna laban sa rotavirus. Hindi imposible para sa Pilipinas na tumindig at sabihing, “Ang Pilipinas ay sa Pilipino—at handa kaming ipagtanggol ito.” Hindi imposible na ang Pilipinong kay tagal nang yumuyuko tuwing may nakakasalubong na dayuhan—ang Pilipino, ngayon, taas-noong tinitingala ng buong mundo. [Applause] Talaga naman pong ang sarap maging Pilipino sa mga panahong ito.

Noon pong nakaraang taon, hiniling ko sa taumbayan, magpasalamat sa mga nakikiambag sa positibong pagbabago sa lipunan. Hindi po biro ang mga pagsubok na dinaanan natin, kaya angkop lamang na pasalamatan ang mga taong nakibalikat, sa pagkukumpuni sa mga maling idinulot ng masamang pamamahala.

Sa lahat ng miyembro ng aking Gabinete: Maraming, maraming salamat. [Applause] Mapalad po ang sambayanan at may mga tulad ninyong handang isuko ang pribado at mas tahimik na pamumuhay para maghatid ng serbisyo-publiko, kahit pa batid ninyong ang kapalit nito ay mas maliit na sweldo, panganib, at pambabatikos. Kaya maraming salamat muli.

Huwag din po sana nilang masamain dahil personal ko silang pangangalanan: Kina Father Catalino Arevalo, at Sister Agnes Guillen, na dumidilig at nagpapalago sa aking buhay spirituwal, lalo na sa mga panahong sukdulan ang pagsubok sa amin, maraming, maraming salamat din po. [Applause]

Ito po ang aking ikatlong SONA, tatlo na lamang din po ang natitira. Papasok na po tayo sa kalagitnaan ng ating liderato. Noong nakaraang taon, ang hamon ko sa inyo: iwaksi ang kultura ng negatibismo; sa bawat pagkakataon, iangat ang kapwa-Pilipino.

Batid po sa tinatamasa natin ngayon: hindi kayo nabigo. Sa inyo nagmula ang pagbabago. Ang sabi ninyo: posible.

Humaharap po ako sa inyo bilang mukha ng isang gobyernong kayo ang boss at kayo pa rin ang lakas. Inuulat ko lamang ang mga pagbabagong ginawa ninyong posible.

Kaya nga po sa lahat ng nurse, midwife, o doktor na piniling magsilbi sa mga baryo; sa bawat bagong graduate na piniling magtrabaho sa gobyerno; sa bawat atletang Pilipinong bitbit ang watawat saan mang panig ng mundo; sa bawat kawani ng pamahalaan na tapat na nagseserbisyo: Kayo po ang gumawa ng pagbabago. [Applause]

Sa tuwing haharap ako sa isang ina na nagsasabing, “Salamat at nabakunahan na ang aking sanggol,” ang tugon ko: Ikaw ang gumawa nito.

Sa tuwing haharap ako sa isang bata na nagsasabing, “Salamat sa papel at lapis, sa pagkakataong makapag-aral,” ang tugon ko: Kasama ka sa gumawa nito.

Sa tuwing haharap ako sa isang OFW na nagsasabing, “Salamat at puwede ko na muling pangaraping tumanda sa Pilipinas,” ang tugon ko: Ikaw ang gumawa nito.

Sa tuwing haharap ako sa isang Pilipinong nagsasabing, “Salamat, akala ko hindi na magkakakuryente sa aming sitio. Akala ko hindi ko na aabuting buhay ang liwanag na ganito,” ang tugon ko: Ikaw ang gumawa nito.

Sa bawat pagkakataon na haharap ako sa isang magsasaka, guro, piloto, inhinyero, tsuper, ahente sa call center, karaniwang Pilipino; sa bawat Juan at Juana dela Cruz na nagsasabing “Salamat sa pagbabago,” ang tugon ko sa inyo: Kayo ang gumawa nito. [Applause]

Inuulit ko po, posible na ang dating imposible. Humaharap po ako sa inyo ngayon, at sinasabing: hindi ko SONA ito. Kayo ang gumawa nito. SONA ito ng sambayanang Pilipino. Maraming, maraming salamat po at magandang hapon po sa lahat.
 
;